![]() بررسی سیستم شکستگی ها و ارتباط آن با آبگذری سد سیاهو (شرق سربیشه).....چکیده: مطالعه درزهها و گسلهادر بسیاری از مطالعات مهندسی ضرورت دارد. درزهها عوارض بسیار مهمی در کنترل پروسههایهیدروژئولیکی جریان آبهای زیر زمینی هستند. قبل از احداث سدها نیز مطالعه درزههاوگسلهای منطقه ضروری است. درزههابهشکلهایمختلفیبرجریانآبزیرزمینیتاثیرمیگذارندودریکمحیطباپراکندگی درزههاییباامتدادوشیبهایمختلف،مقادیرمتفاوتیازضریبنفوذپذیریدرجهتهایمختلفدیدهمیشود. بنابراین،چگونگیپراکنشدرزههادرساختگاهسدها،ازپارامترهایمهمدربررسیخصوصیاتتکتونیکیساختگاهآنهابودهکهتاثیرزیادیدرنفوذپذیریوفرارآبازتکیهگاههاوپیسددارد. ازاینرومطالعاتدرزهنگاریبخشمهمیازمطالعاتدرساختگاهسدهاراشاملمیشودکهمیتواندنقشبسزاییدرکاهشهزینههاواتلافزمانوطراحیصحیحپردهآببندداشتهباشد. در این پژوهش به بررسی الگوی شکستگیهای مخزن سد سیاهو و تاثیر آنها در روند نشت و فرار آب پرداختهایم.محاسبه اندیسهای مورفومتریکیهمچنین الگوی فرکتالی آبراههها و بعد فرکتالی توزیع شکستگیها نشانگر این موضوع است که تکیهگاه چپ سد از لحاظ تکتونیکی فعالتر از تکیهگاه راست میباشد. مطالعه آماری شکستگیهای مخزن سد بیانگر وجود سه دسته درزه در تکیهگاه راست و چپ میباشد. امتداد غالب درزههای تکیهگاه راست N75E/80NW بوده و شیب غالب آنها از 40 تا 90 درجه متغیر می باشد. میانگین فاصلهداری 62 سانتیمتر و میانگین بازشدگی درزهها نیز 13 میلیمتر است. در تکیهگاه چپ امتداد غالب درزهها S85E/80NEبوده و شیب غالب آنها نیز از 60 تا 90 درجه متغیر است. میانگین فاصلهداری درزهها 46 سانتیمتر و میانگین بازشدگی آنها نیز 9.5 میلیمتر میباشد. درزههای تکیهگاه چپ عموما عمود بر روند تکیهگاه (N-S) بوده و شیب بیشتری نسبت به درزههای تکیهگاه راست دارند. با مطالعه الگوی نشت و فرارآب با استفاده از روش HC-System، دبی نشت آب برای هر دو تکیهگاه در سه تراز آبگیری حداقل، میانگین و حداکثر محاسبه شد. نتایج حاصله نشاندهنده این است که مقدار نشت آب در تکیهگاه چپ در هر سه تراز آبگیری مخزن، از تکیهگاه راست بیشتر است. با افزایش تراز آبگیری، مقدار دبی نشت نیز افزایش مییابد که احتمالا به دلیل افزایش سطح تماس آب با سطوح هوازده و خرد شده و همچنین افزایش فشار ستون آب میباشد. مقاطع رسم شده برای تغییرات عدد لوژن نشانگر نفوذپذیری بیشتر در تکیهگاه چپ میباشد. با بررسی تغییرات عدد لوژن با عمق و معادلات بدست آمده، عمق پرده آببند برای تکیهگاه راست 25 تا 35 متر و برای تکیهگاه چپ 70 تا 80 متر پیشنهاد میگردد. کلمات کلیدی:فرکتال، HC-System، لوژن، پرده آب بند، سد سیاهو،دبی نشت فهرست مطالب 1-8)تاریخچهیمختصرمطالعاتزمینشناسیمنطقه یموردمطالعه. 5 1-10)خلاصهای از سیمای منطقه. 6 1-11)روش انجام تحقیق شامل 3 مرحله به شرح ذیل می باشد:. 7 1-11-2)بررسی و مطالعات میدانی. 8 1-11-3)تحلیل و پردازش دادهها. 8 1-12)جنبه جدید بودن ونوآوری :. 8 2-1) جایگاه زمینشناسی منطقه مورد مطالعه:. 11 2-1-1)چگونگی و زمان پیدایش حوضه فلیشی شرق ایران. 12 2-2) ژئومورفولوژیمنطقهموردمطالعه. 15 2-3-2) شیلوماسهسنگهایتوربیدیتی. 17 2-3-3) فلیشهایولکانوکلاستیکی. 18 2-3-5) تشکیلاتمارنیوماسهسنگیهمراهبابینلایههاییازآهک(PEms) 18 2-3-8) ماسهسنگوکنگلومراینئوژنNgcl19 2-3-9) کنگلومراوبازالت(QpCL-QpLCg)20 2-6) زمینشناسیمخزنوساختگاهسد. 25 2-6-2) زمینریختشناسی مخزن(Geomorphology)26 2-6-3) سنگچینهشناسی مخزن (Lithostratigraphy)29 2-6-5) هیدروژئولوژیوآببندیمخزن. 32 2-6-6) ویژگیهایهیدروژئولوژیکیتودهسنگی. 33 3-3-1) بررسی تصاویر ماهواره ای و تهیه لایه خطوارههای تکتونیکی: 41 3-3-2) برداشت صحرایی درزهها:. 42 3-3-3) رسم نمودار گل سرخی درزهها:. 43 3-3-4)تصاویر استریوگرافی و قطب شکستگیها. 44 3-3-5)مطالعات آماری درزهها. 45 3-3-7) شیب و جهت شیب درزهها:. 47 3-3-8)توزیع بازشدگی درزهها. 48 3-3-9) توزیع فاصلهداریدرزهها. 52 3-3-10) توزیع پرکنندگی درزهها:. 55 3-4-4) نقش گسلها و شکستگیها در کنترل منابع آب زیزمینی. 64 3-5-2) گسلهای تکیهگاه راست. 68 3-6)روش های اندازه گیری بعد فرکتالی. 74 3-6-1)روش شمارش سلولی (box counting method). 75 3-7)تحلیل های فرکتالی منطقه. 76 3-7-1) فرکتال شکستگی ها و نقشه همشدت شکستگی ها. 76 3-7-2)تحلیل فرکتالی آبراهه ها:. 79 4-2-1 شاخصسینوسیتهجبههکوهستان(Smf)84 4-2-2 شاخصنسبتپهنایدرهبهارتفاعدره (Vf). 86 4-2-3 شاخصسینوسیتهکانالرودخانه ( SR )87 4-2-4 تحلیل فرکتالی آبراهه ها:. 88 4-2-5 تغییراتدرمخروطهافکنهها:. 90 5-1-4)شاخصنفوذپذیریلیتولوژی (LPI):. 94 5-2) سیستمنفوذپذیریتودهسنگ:. 95 5-3) ارزیابیکیفیتتودههایسنگیدرمحدودهمخزنسد سیاهو:96 5-3-1) تعیین نوع و کیفیت گوژ:. 99 5-3-2) شاخص نفوذپذیری زمین شناسی:. 99 5-4)ارزیابیفرارآبازتودهسنگهایمحدودهمخزنسد:. 100 5-4-1) محاسبهحجمآبنفوذیدرتودههایسنگیوارزیابیپهنه هایفرارآب:100 5-5) تاثیر فاصه داری و پهنای سیستم های مختلف شکستگی در آبگذری سد:. 102 6-3)بررسی رفتار هیدرولیکی توده سنگ در محل ساختگاه:. 116 6-4)شاخص کیفی توده سنگ (RQD)120
فهرست جداول جدول2-1) مشخصات گسلههای اصلی گستره 100 کیلومتری منطقه سد سیاهو 24 جدول3-1)مشخصات مسیرهای پیمایش.. 43 جدول3-2)موقعیت دسته درزه های برداشت شده.. 44 جدول3-3:طول درزهها در تکیهگاههای سد.. 58 جدول3-4) نتایج حاصل از محاسبه بعد فرکتالی برای 16 محدوده مورد نظر.. 78 جدول3-5)نتایج محاسبات بعد فرکتالی آبراهه ها در تکیهگاه راست و چپ سد... 80 جدول4-1: محاسبه اندیس SmfLتکیهگاه چپ منطقه مورد مطالعه.. 84 جدول4-2:محاسبه اندیس SmfRتکیهگاه راست منطقه مورد مطالعه 85 جدول4-3: مقادیرشاخص Vfدرقسمتهایمختلف تکیه گاه ها.. 86 جدول4-4:محاسبه شاخصسینوسیتهکانالرودخانه شرق منطقه.. 87 جدول4-5: محاسبه شاخصسینوسیتهکانالرودخانه غرب منطقه.. 87 جدول 4-6: نتایج محاسبات بعد فرکتالی آبراههها در تکیهگاه راست و چپ سد... 89 جدول5-1) توصیف توده سنگ در تکیه گاه راست و چپ با استفاده از شاخص GSI، RQD، JV ... 98 جدول5-2) مقدار شاخص نفوذپذیری زمین شناسی در سنگ های مختلف. 99 جدول 6-1) مشخصات گمانه های حفاری شده.. 107 جدول6-2) وضعیت هیدرومکانیکی ساختگاه سد.. 120 جدول 7-10) طبقهبندیشاخصکیفیتودهسنگتوسط Deere (1986)123 جدول7-11) مقادیر RQD در ساختگاه سد.. 123 فهرست نمودارها نمودار 3-1 ) رزدیاگرام شکستگیهای برداشت شده در تکیهگاه راست (سمت راست) و تکیهگاه چپ (سمت چپ)... 44 نمودار3-2) توزیع فراوانی شکستگیهای تکیهگاه راست.. 46 نمودار 3-3) توزیع فراوانی شکستگیهای تکیهگاه چپ.. 46 نمودار3-4) توزیع جهت شیب درزهها در تکیهگاه راست و چپ.. 47 نمودار3-5) توزیع شیب درزههای تکیهگاه راست و چپ.. 47 نمودار3-6) توزیع بازشدگی درزههای تکیهگاه راست.. 48 نمودار3-7 )توزیع بازشدگی درزههای تکیهگاه چپ.. 49 نمودار3-8) توزیع فراوانی باز شدگی درزهها در تکیهگاه راست. 49 نمودار3-9) توزیع فراوانی باز شدگی درزهها در تکیهگاه چپ. 50 نمودار3-10)نمودار گلسرخی درزههای با باز شدگی بیش از 5/0میلیمتر در تکیهگاه های راست و چپ... 51 نمودار3-11) مقدار فاصلهداری شکستگیها(بر حسب سانتیمتر) برای تکیهگاه راست.. 53 نمودار3-12) مقدار فاصلهداری شکستگیها(بر حسب سانتیمتر) برای تکیهگاه چپ.. 54 نمودار3-13) نوع کانی پرکننده درزهها... 55 نمودار3-14)نمودار گلسرخی درزهها بر اساس نوع ماده پرکننده برای تکیهگاه راست... 56 نمودار3-15)نمودار گلسرخی درزهها بر اساس نوع ماده پرکننده برای تکیهگاه چپ... 56 نمودار3-16) رابطه بین فراوانی درزهها و طول آنها در تکیهگاه های راست و چپ سد... 58 نمودار3-17)نمودار گلسرخی درزههای با طول بیش از 10متر در تکیهگاه های راست و چپ سد... 59 نمودار3-18)نمودار Nr-r و محاسبه بعد فرکتالی آبراهه های تکیهگاه راست و چپسد... 81 نمودار4- 1)نمودار Nr-r و محاسبه بعد فرکتالی ای تکیهگاه راست (west) و چپ (east)سد.. 90 نمودار6-1) تغییرات عدد لوژن با عمق در تکیهگاه راست... 112 نمودار6-2) تغییرات عدد لوژن با عمق در تکیهگاه چپ... 113 نمودار 6-3) نمودار دایره ای رفتارنگاریجریانآبدردرزههایمحلسد 116 نمودار 6-4) نمودار دایرهای رفتارنگاریجریانآبدردرزههایتکیهگاه راست.. 117 نمودار 6-5) نمودار ستونی رفتارنگاریجریانآبدردرزههایتکیهگاه راست.. 118 نمودار 6-6) نمودار دایره ای رفتارنگاریجریانآبدردرزههایبستر رودخانه.. 118 نمودار 6-7) نمودار ستونی رفتارنگاریجریانآبدردرزههایبستر رودخانه.. 119 نمودار 6-8) نمودار دایره ای رفتارنگاریجریانآبدردرزههایتکیهگاه چپ.. 119 نمودار 6-9) نمودار ستونی رفتارنگاریجریانآبدردرزههایتکیهگاه چپ 120 فهرست اشکال شکل1-1)موقعیت منطقه مورد مطالعه.. 4 شکل 2-5 ) نقشه زمینشناسی محدوده محور سد با مقیاس 1:5000 شرکت مهار آب(ترسیم مجدد)... 22 شکل2-5) نقشه لرزه زمینساخت شعاع 100 کیلومتری سد سیاهو)ترسیم مجدد).. 25 شکل2-7) پادگانه آبرفتیبهارتفاعحدود١٠متردرحاشیهرودخانه 27 شکل(2-8)نمایی از رخنمون گدازههای بازالتی در تکیهگاه راست(دید عکس به سمت غرب)... 28 شکل(2-9)تصویرسهبعدیمحدودهمحورومخزنسدسیاهو.. 28 شکل 2-10) رخنمون واحدهای تکیهگاه راست(دید عکس به سمت جنوب غرب). 30 شکل2-11) نمایی از واحدهای تکیهگاه راست و موقعیت محور سد(دید عکس به سمت شمال شرق)... 30 شکل2-12) رخنمون واحد آندزیتی در تکیهگاه چپ.. 30 شکل2-13):نمایی از تکیهگاه چپ سد (دید به سمت شرق).. 34 شکل 3-1)نمایی از محور سد و تکیه گاهها(دید به سمت شرق).. 42 شکل 3-3) تصاویر استریوگرافی شکستگیهای برداشت شده در تکیهگاه راست و چپ... 45 شکل 3-4) توزیع قطب شکستگیهای برداشت شده... 45 شکل3-5)جهتیابی شکستگیهای تکیه راست (آ) و تکیه چپ (ب)... 48 شکل 3-7) نمایی از بازشدگی شکستگیها در تکیهگاه راست(دید به سمت غرب).. 52 شکل 3-8) خرد شدگی بسیار شدید و فاصلهداری کم درزهها در تکیهگاه چپ.(دید عکس به سمت شرق).. 54 شکل3-9) نمایی از مقدار فاصلهداری درزهها در بازالت های تکیهگاه راست.(دید عکس به سمت شمال).. 55 شکل3-12) نمایی از پرشدگی درزههای تکیهگاه چپ توسط کلسیت.. 57 شکل3-13) نمایی دیگر از پرشدگی کلسیت در تکیهگاه سد (دید عکس به سمت شمال شرق).. 57 شکل3-15جابجایی مولفههای جانبی وعمودی روی یک گسل اریبلغز (1994٫ Angelier) ( ترسیم مجدد ).. 61 شکل3-18) چند حالت از تاثیر گسلها بر آبخوان و جریان آب زیرزمینی (Singhal and Gupta, 1999 )... 65 شکل3-19 نقشه ساختاری مخزن سد سیاهو.. 67 شکل3-20) گسلش معکوس در واحدهای تکیهگاه راست(دید عکس به سمت شمال)... 69 شکل3-21)چشمه گسلی واقع در تکیه راست (دید عکس به سمت غرب) 70 شکل3-22) قطع شدن و جابجایی گسلهای (دید عکس به سمت شرق).. 71 شکل3-23) نمایی از گسل خوردگی در توده آندزیتی(N88E/70NE) (دید عکس به سمت شرق).. 71 شکل3-24) نمایی از گسل خوردگی در توده آندزیتی(S87E/72NW)(دید عکس به سمت شرق).. 72 شکل3-25)نمایی از جابجایی لایهها در تکیه گاه چپ(دید به سمت شرق) 72 شکل 3-26)نمایی از گسل تکیه چپ (دید به سمت شرق).. 73 شکل3-26) تعیین بعد فرکتالی خطوط ساحلی با استفاده از روش مربع شمار (برگرفته از Addison , 1997)... 76 شکل3-28) نقشه همشدت شکستگی های منطقه... 79 شکل3-29) نقشه آبراهه های منطقه (آ) و نقشه شبکه بندی شده منطقه (ب)... 80 شکل4-1: محاسبه اندیس SmfLتکیهگاه چپ (شرق منطقه مورد مطالعه) 85 شکل4-2 :محاسبه اندیس SmfRتکیهگاه راست(غرب منطقه مورد مطالعه( 85 شکل5-3:مقطع زده شده از تصویر google earth برای محاسبهVf 86 شکل4-4: محاسبه شاخصسینوسیتهکانالرودخانه شرق منطقه.. 87 شکل4-5: محاسبه شاخص سینوسیته کانال رودخانه در تکیهگاه راست (غرب منطقه).. 88 شکل4-6: نقشه آبراهههای منطقه (آ) و نقشه شبکهبندی شده منطقه (ب). 89 شکل4-7: مخروط افکنههای غرب منطقه(تکیهگاه چپ).. 91 شکل5-1) طبقه بندی GSI برای سنگهای محدوده مخزن.. 98 شکل5-2) تخلخل شکستگی به صورت تابعی از پهنای شکستگی و فاصله بندی شکستگی(Nelson,2001).. 102 شکل 6-1 )موقعیت گمانههای حفاری شده بر روی نقشه زمین شناسی ساختگاه با مقیاس 1:5000 ... 109 شکل6-2 )تراز آب زیرزمینی در زیر محور سد بر اساس دادههای حفاری 110 شکل6-3) مقطع عرضی رسم شده از محل محور سد با استفاده از اطلاعات مغزههای حفاری.. 110 شکل6-4)ترسیم تغییرات عدد لوژان در گمانه های حفاری عمود بر محور 114 فهرست نقشه ها نقشه زمین شناسی منطقه مورد مطالعه(اقتباس از نقشه 1:100000 پرنگ) 21 فصل اول کلیات 1-1 مقدمه امروزهاحداثسددربسیاریازکشورهایجهانامریمتداولومرسومبودهوبهعنوانشاخصیازپیشرفتوتوسعهیککشور محسوبمیشود. دراینراستااحداثسددرمناطقباپتانسیلفرارآببهدلیلتوسعهزیادآنهاو همچنینتشکیلمنابععظیمآبدرآنهاوباتوجهبهوجودحفراتومجاریانحلالی،امریرایجاست. نظر به اهمیّت آب در بخشهای مختلف، همواره یکی از سیاستهای دولت مبتنی بر حفظ و بهره برداری بهینه از منابع آب (سطحی و زیرسطحی) بوده و توسعه منابع آب یکی از زیرساختهای اصلی توسعه پایدار به شمار میآید. رودخانه سیاهو یکی از رودخانههای مرزی ایران بوده که در دشت درح در استان خراسان جنوبی از شمال به جنوب و شرق جریان داشته و در نهایت وارد کشـور افغانستان میگردد. حوزه رودخانه سیاهو به 3028 کیلومترمربـع بـالـغ میگردد. ایـن محدوده عمدتاً در دشت حسینآباد (نازدشت) واقع گردیده که تا ابتدای تنـگه ارتـباطدهنده این دشت به دشت درح ادامه دارد. بر ایـن اسـاس احداث سـد مخزنی سیاهو در ابتدای تنگه ارتباطدهنده دو دشـت در جهت کـنترل سیلاب خـروجی از مرز شرقی کشور و استفاده بهینه از پتانسیل آبهای سطـحـی دشت برای توسعـه کشاورزی و ارتـقاء سطح اقتصادی، اجتماعی، ایجاد اشتغال و پرورش آبزیان توجیه پذیر میباشد. 1-2) بیان مسئله چند سیستم شکستگی در منطقه وجود دارد و ویژگی آنها چیست؟ آیا ارتباطی بین این سیستمهای شکستگی و آبگذری سد وجود دارد؟ اگر وجود دارد دلیل آن چیست؟ به عبارت دیگر کدامیک از ویژگی شکستگیها تاثیر بیشتری روی آبگذری دارند؟ با توجه به پارامترهای فوق، احتمال نشت و فرار آب از کدام تکیهگاه بیشتر است؟ آیا ارتباط بینشاخصهای مورفوتکتونیک و بعد فرکتالی آبراههها و شکستگیها با آبگذری از تکیهگاهها وجود دارد؟ در صورت وجود ارتباط آنها چیست؟ در نهایت راه حل پیشنهادی برای جلوگیری از نشت و فرار آب از مخزن سد چیست؟ 1-3)اهداف پژوهش مطالعات زمینشناسی ساختمانی به عنوان مطالعات پایه در بسیاری از پروژههای عمرانی کاربرد دارد و بسته به اهداف هر پروژه انتظارات خاصی را برآورده مینمایند. مهمترین اهداف کاربرد مطالعات تکتونیک در بررسی نشت و فرار آب از مخازن و تکیهگاههای سدها عبارتند از: 1- مشخص کردن ویژگی شکستگیها در گستره طرح با بیشترین تاکید بر پتانسیل آبگذری و تعیین بیشترین تراکم شکستگی در بستر رودخانه و تکیهگاهها 2- تحلیل شکستگیهای ساختگاهسد برای تعیین و معرفی زونهای نیازمند بهسازی 3-آشکارسازی تراوایی درزههای تودهسنگ با تاکید بر جایگاه ساختاری و معماری گسل 1-4)کاربرد تحقیق نظر به اهمیّت آب در بخشهای مختلف، نتایج این تحقیق در ابتدا در محیط دانشگاهی به کاربردی کردن علوم و بررسی ارتباطات زمینشناختی با علوم مهندسی کمک خواهد نمود. اما نتایج مستقیم طرح به کاهش هزینههای بهسازی سد سیاهو منجر خواهد شد. که مرتبط با کارفرمای پروژه و شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی خواهد بود. همچنین در آینده بهره برداران این سد از جمله بخش کشاورزی و سازمان جهاد کشاورزی متاثر از این موضوع در میزان آبگیری سد خواهد بود. 1-5)موقعیت جغرافیایی سد مخزنی سیاهودر فاصله 60 کیلومتری شرق شهرسربیشه و 125 کیلومتری جنوب شرق بیرجند قراردارد. مختصات جغرافیایی محور سد´15°60طول شرقی و´19 °32عرض شمالی می باشد که در نقشه 1:250000گزیک و 1:100000پررنگ قراردارد. شکل1-1)موقعیت منطقه مورد مطالعه 1-6)راههایدسترسیبهمنطقه عمدهترین راه ارتباطی برای دستیابی به موقعیت منطقه جاده بیرجند-سربیشه-درح است. حدود 65 کیلومتری از جاده بیرجند به سربیشه در مسیر جاده زاهدان و سپس حدود 35 کیلومتری جاده آسفالته در مسیر جاده سربیشه – درح است که به سه راهی نازدشت میرسد و از آنجا در مسیر جاده خاکی روستای کندرود حرکت کرده و پس از طی حدود 19 کیلومتر به محل سد سیاهو میرسیم. 1-7)وضعیتآبوهواییمنطقه ساختگاه این سد در فاصله 125 کیلومتری جنوب شرقی بیرجند واقع شده است. این حوضه از شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده و قسمت های کوهستانی آن بیشتر در شمال و شمال غرب واقع شده که بلندترین نقطه آن در قسمت شمال غربی و به ارتفاع 2802 متر و پست ترین نقطه آن محل سد و دارای ارتفاع 1315 متر می باشد. منطقه مورد مطالعه دارای آب و هوایی خشک تا سرد و خشک بوده بطوریکه زمستانهای نسبتاً سرد و تابستانهای گرم از خصوصیات این منطقه می باشد. در زمستان و اواخر پاییز ریزش های جوی در ارتفاعات به صورت برف می باشد. 1-8)تاریخچهیمختصرمطالعاتزمینشناسیمنطقهیموردمطالعه ازمطالعاتقبلیدرمنطقهمیتوانبهتهیه نقشه زمینشناسی پرنگ توسط نبوی با مقیاس 1:100000اشاره نمود که واحدهای سنگیوتکتونیکیمنطقهرادرخودجایداده است. مطالعاتطرحاحداثسدبررویرودخانهسیاهویبیرجندتوسطشرکتسهامیآب منطقهایخراسان(کارفرما)بهشرکتمهندسیمشاورتحقیقاتخاکمهارآب(مشاور)باهدفتوسعهکشاورزیواغناءمنابعآبیزیرزمینیدشتدرح،واگذارگردیدهاست. مطالعات مرحلهشناساییطرحمذکوردراواخرخردادماه١٣٨٢صورتگرفتهاست.باتوجهبهمطالعاتصورتگرفته،تغذیهسفرهزیرزمینیدشتدرحازآوردرودخانه سیاهوموردتوجهقرارنگرفتودلیلاینامرسهمناچیزاینرودخانهدرتغذیهآبخواندشت درحبودهاست. قابلذکراستسایرحوزههایهمجوارسیاهودارایدبیپایهبودهکهپسازخروجازارتفاعاتوورودبهایندشتبهدلیلضخامتبالایآبرفتوبافتدرشتآنبه سفرهزیرزمینیمیپیوندندوتنهاسیلابآنهابهکالشورمیریزد. بهعبارتدیگرکنترل جریاندبیپایهرودخانهسیاهودراثراحداثسدهیچگونهتنشیدرمنابعآبیپاییندست(چاههایکشاورزی )ایجادنخواهدکرد. مطالعات مرحله شناسایی و توجیهی سد سیاهو و نظارت بر عملیات اجرایی این سد توسط شرکت مهار آب و عملیات حفاری ژئوتکنیکی این سد توسط شرکت جهد آزما انجام گردیدهاست. 1-9)مطالعات پیشین: -مطالعه منابع رس در اطراف ساختگاه سد سیاهو و انتخاب مناسب ترین نوع رس. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد زاهدان. (امید، پ.، 1390) -بررسی ویژگی های زمین شناسی مهندسی پی آبرفتی ساختگاه سد مخزنی چپرآبر با نگرش ویژه به مسئله آب بندی (برزگری،1386) - مطالعات مرحله شناسایی و توجیهی سد سیاهو) شرکت مهارآب،1385( - نقشه زمین شناسی پرنگ،مقیاس 1:100000،سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور )نبوی،م.ح.،1388) - انحلال پذیری سنگ آهک و تکیه گاه چپ سد مارون جنوب غرب ایران قبادی،(1388) - بررسی ارتباط بین سیستم شکستگی ها و آبگذری سد رودآب(جنوب سبزوار)( مژدی،م.،1391) 1-10)خلاصهای از سیمای منطقه باتوجهبهاینکههرسالهروانابهایزیادیبدونکنترلازدسترسخارجمیشوند، جهت کـنترل سیلاب خـروجی از مرز شرقیکشور شرکتسهامیآب منطقهایخرسان(کارفرما)مطالعاتطرحاحداثسدبررویرودخانهسیاهویبیرجندرابهشرکتمهندسیمشاورتحقیقاتخاکمهارآب(مشاور)باهدفتوسعهکشاورزیواغناءمنابعآبیزیرزمینیدشتدرح،واگذارگردیدهاست. مطالعات مرحلهشناساییطرحمذکوردراواخرخردادماه١٣٨٢صورتگرفتهاست. سد در دست مطالعه سیاهو از نوعخاکیباهستهرسی که طول تاج آن 352متر،ارتفاع آن٣٢مترازبستررودخانهدرنظرگرفته شدهاست وحجممخزنحدود١٧میلیونمترمکعبمیباشد. موقعیتجغرافیاییسد ˊ19و°32 عرض شمالی وˊ15و°60 طول شرقی،امتداد محور سد دارای آزیموت80 درجه و عرض بستر رودخانه در محل محور سد220متر است. کـنترل سیلاب خـروجی از مرز شرقی کشور و استفاده بهینه از پتانسیل آب های سطـحـی دشت برای توسعـه کشاورزی و ارتـقاء سطح اقتصادی، اجتماعی، ایجاد اشتغال و پرورش آبزیان از اهداف این طرح است. شکل 1-2 موقعیتمحورسدوتکیهگاهها،گالری، گمانههایحفاریوسرریزرانشانمیدهد. |
![]() تحلیل ساختاری و بررسی مزیت نسبی بانک ملی استان سمنان از نظر جذب سپرده در مقایسه با سایر بانک ها در سطح استان...چکیده هدف از این تحقیق تحلیل ساختاری و بررسی مزیت نسبی بانک ملی استان سمنان از نظر جذب سپرده در مقایسه با سایر بانکها در سطح استان می باشد.در این راستا با استفاده از آمار سالنامه آماری سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان سمنان در سه مقطع زمانی سالهای(1380 و 1383 و 1387) و بکارگیری مدل تغییر مکان- سهم که شامل اثر رشد استانی، رشد ساختاری و رشد رقابتی به عنوان متغییر های تعیین کننده در نرخ جذب سپرده میباشد، به بررسی رشد متناسب یا نامتناسب سپرده های بانک ملی استان سمنان نسبت به کل بانک های استان در خصوص میزان چهارسپرده اصلی (جاری، قرض الحسنه، کوتاه مدت و بلند مدت) از نظر جذب سپرده و تعیین مزیت رقابتی آنها می پردازد. نتایج حاصل، بیانگر رشد نا متناسب نرخ جذب سپرده بانک ملی استان نسبت به بانک های استان در هر سه دوره مورد بررسی (1380-1383-1387) است. نتایج تحقیقات نشان می دهد که در سال 80 و 83 سپرده کوتاه مدت،در سال 80 و 87 سپرده های قرض الحسنه و کوتاه مدت، در سال 83 و 87 سپرده های قرض الحسنه و بلند مدت دارای تغییرات ساختاری منفی بوده که نشان دهنده آن است که ترکیب سپرده های مذکور مطلوب نبوده است اما سپرده های دیگر از ترکیب مطلوبی برخوردارند. واژه های کلیدی: رشد استانی، رشد رقابتی، رشد ساختاری، مدل برنامه ریزی منطقه ای تغییر مکان – سهم، بانک ملی - 1- مقدمه یکی از مهمترین عملیاتهای سیستم بانکی، جذب و جلب وجوه پس اندازها و استفاده از آنها برای تامین نیاز مالی انواع فعالیت های اقتصادی کشور است، به عبارت دیگر بانک ها بین سپرده گذاران و متقاضیان تسهیلات واسطه هستند و با استفاده از منابع خود و سپرده های مردم به اعطاء تسهیلات مبادرت می ورزد. نظام بانکی کشور با در اختیار داشتن بخش عمدهای از نقدینگی و پول در گردش نقش بسیار حساس و مهمی در نظام اقتصادی ایفاء نموده و در تنظیم روابط و مناسبات اقتصادی جامعه تاثیر بسزایی دارد. بانک ها از سویی نیازمند جذب نقدینگی سرگردان و در حال گردش جامعه هستند تا با تجهیز منابع خویش بتوانند در اجرای بخش دیگری از وظایف خود که همانا اعطای تسهیلات بانکی به مشتریان می باشد، با موفقیت عمل کنند و از سوی دیگر برای جذب چنین سپرده هایی، نیازمند اتخاذ شیوه ها و روش های خاص خود هستند. به تعبیر دیگر عواملی در جذب سپرده ها موثرند که بانک ها باید با آنها آشنا بوده و تا حد امکان از انها بهره گیرند. اصولا توسعه یک بانک در درجه اول بستگی به افزایش حجم سپرده های آن دارد. خط مش هایی که در این زمینه بخصوص محدود کننده و خارج از اندازه محافظ کارانه تنظیم گردد، موجب کندی گسترش بانک می شود. این خط مش ها و امور اداری وابسته به ان جهت اینکه فعالیت در امر سپرده ها را به حالت راکد و یا به صورت گسترش تدریجی و یا در مسیر رشد سریع قرار دهد، تعیین کننده و سرنوشت آینده هر بانک خواهد بود. یک رویکرد راهبردی برای اندازه گیری و ارزیابی خروجی بانک ها که منجر به توسعه انها خواهد شد شاخص های خروجی نرخ بهره است (کلا[1]، 2010). صنعت بانکداری همانند صنایع دیگر خدمات مالی، با تغییر سریع بازار تکنولوژی های جدید، عدم قطعیت اقتصادی، رقابت شدید، نیازهای متنوع مشتریان و جو متغیر که باعث ایجاد مجموعه ای از چالش های بی سابقه می شود، مواجه است (کومار[2]، 2008). حال به جهت اهمیت این موضوع و به جهت آشنایی با عملکرد بانک ها در این مورد قدم به یک مجموعه بانکی (بانک ملی) گذاشتیم تا با بررسی دقیق و با استفاده از امار و ارقام موجود از عوامل موثر در جذب سپرده اگاه شده و از این طریق راه های کاراتر شدن یک موسسه مالی را در این زمینه بیابیم و به عبارتی با موفقیت یک مجموعه بانکی در راه جذب و رشد سپرده ها و افزایش روز افزون منابع بانک عملا آشنا شویم. در این تحقیق با استفاده از آمار و داده های سالنامه آماری سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان سمنان و بکار گیری تکنیک برنامه ریزی منطقه ایی "مدل تغییر مکان- سهم" به بررسی رشد متناسب یا نامتناسب سپرده های بانک ملی استان سمنان نسبت به کل بانک های استان در جذب سپرده و تعیین نحوه تمرکز سپردهای بانک ملی استان از نظر جذب سپرده پرداخته شده است. تحقیق حاضر با استفاده از مدل تغییر مکان - سهم در 5فصل به شرح زیر به انجام می رسد. فصل اول: مربوط به کلیات تحقیق می باشد. فصل دوم: به بررسی ادبیات تحقیق و مبانی نظری پرداخته می شود. فصل سوم: متدولوژی و روش تحقیق ارائه می گردد. فصل چهار: به تجزیه و تحلیل داده ها خواهد پرداخت. فصل پنج: نتیجه گیری و پیشنهادات کاربردی ارائه می شود. 1-2 - بیان مسئله و سوال تحقیق یکی از مهمترین عوامل در جهت رشد و توسعه اقتصادی کشور وجود بانکهایی با کارایی و سلامت بالاست.به طور کلی فلسفه وجود بانکها، واسطه وجوه بودن آنهاست. به این معنی که از سویی به تجهیز منابع و از سویی دیگر به مصرف منابع و اعطای تسهیلات به مشتریان می پردازد، از سویی دیگر سیستم بانکی به مثابه بدنه نظام اقتصادی و موتور حرکتی چرخهای اقتصادی، در کشورهای در حال توسعه خصوصا ایران است و در این زمینه نقش بسیار پر اهمیتی را ایفا می کند، زیرا علاوه بر واسطه وجوه بودن در بازار پول، به دلیل عدم توسعه کافی بازار و سرمایه، نقش اساسی را در تامین مالی برنامه های میان مدت و کوتاه مدت اقتصادی کشور دارد.(ایرانمنش،1384،ص 65) جذب سپرده ها که یکی از مهمترین وظایف بانکهاست و سبب می شود که سیستم بانکی با به کار گرفتن وجوه زیادی که در اختیار دارد از طریق اعطای تسهیلات و انجام سرمایه گذاری های مناسب در زمینه ای مختلف ایجاد درآمد کند. منابع مالی برای ایفای این نقش اساسی از طریق سپرده گذاران تامین می شود. جهت تحقق این امر لازم است که سیاست گذاران نظام بانکی برنامه ریزی دقیقی را در جهت جذب هر چه بیشتر سپرده ها به عمل آورند. با توجه به موارد ذکر شده در فوق می توان نتیجه گرفت که توانایی بانکهای در جذب هر چه بیشتر سپرده ها و وجوه نقدی مشتریان به عنوان یکی از مهمترین معیار های ارزیابی عملکرد موفقیت یک سیستم بانکی محسوب می شود و به واسطه این توانایی است که می توانند از رقبای خود پیشی گرفته و در محیط رقابتی و متلاطم امروزه به تداوم فعالیت بپردازد. با توجه به اینکه امروزه اکثر بانکها نرخ سود مشابهی در جذب سپرده ها مشتریان می پردازد و تفاوت فاحش و انگیزاننده ایی از این لحاظ در میان آنها به چشم نمی خورد.(روستا و ونوس،1385) اهمیت بخش خدمات در اقتصاد کشورها موجب شده است که در طی چند سال گذشته ارائه خدمات اثربخش به مشتری مورد توجه بیشتر قرار گیرد(باسی و همکاران[3]، 1996). صنعت بانکداری همانند صنایع دیگر خدمات مالی، با تغییر سریع بازار تکنولوژی های جدید، عدم قطعیت اقتصادی، رقابت شدید، نیازهای متنوع مشتریان و جو متغیر که باعث ایجاد مجموعه ای از چالش های بی سابقه می شود، مواجه است(کومار[4]، 2008). سپرده گذاری مردم نزد بانک ها از دو لحاظ دارای اهمیت می باشد: اول آن که پولی که مردم به بانک ها می سپارند، قدرت وام دهی بانک ها را افزایش می دهد و لذا بانک ها می توانند از محل پس انداز های جمع آوری شده وام های جدید بیشتری در جهت امور تولیدی و سرمایه گذاری تأمین کنند. دومین اهمیت افزایش سپرده های مردم نزد بانک ها این است که وقتی مردم ترجیح دهند پول خود را نزد بانک ها نگهداری نموده و کمتر برای خرج آن اقدام نمایند، از حجم پول در گردش کاسته شده که این امر باعث کاهش نرخ تورم و در نتیجه افزایش قدرت خرید مردم می گردد. همین عوامل باعث شده که بانک ها به طرق مختلف مردم را جهت مراجعه به آنها و سپرده گذاری تشویق نمایند و به این ترتیب به رونق اقتصادی کشور کمک کنند. در جهان امروز اهمیت جذب منابع مالی آنقدر برای بانک ها مهم و حیاتی می باشد که رقابت بسیار شدیدی در این زمینه بین آنها ایجاد نموده است.(هادی سپانلو،1384) گر چه عواملی چون صنعتی شدن جوامع، گسترش و تحول در فعالیت هی اجتماعی و در نتیجه پدیدار شدن نیازهای جدید از عوامل مهم و اثر گذار در ایجاد و گسترش نهادهای مالی بوده اند، ولی توسعه و پیشرفت های اقتصادی نیز یکی از مهمترین عوامل در گسترش و تحول این نهادها به شمار می روند، در واقع نهادهای مالی جهت تسهیل در پیشرفت های دیگر نهادهای اقتصادی شکل گرفته اند و لذا می توان عنوان نمود وجود نهادها و بازارهای مالی پیشرفته همراه با به کارگیری روش های نوین، با درجه توسعه یافتگی یک کشور ارتباط مستقیم دارد. در این شراسط جذب بیشتر منابع مالی و رقابت موثر در جذب این منابع توسط گروه های مختف بانکی از موضوعاتی است که مورد توجه نهادهای مالی و اعتباری قرار داشته و دارد. البته گرچه بلافاصله پس انقلاب با حذف بانک های خصوصی، همه گروه های بانکی زیر نظر دولت اداره شدند. ولی کم و بیش در جذب بیشتر منابع مالی با یکدیگر به رقابت پرداخته اند.امروزه به جزء رقابت بین گروه های بانکی دولتی و خصوصی موجود، ایجاد بانک های خصوصی جدید، موسسات مالی و اعتباری جدید و همچنین گسترش دامنه فعالیت موسسات قرض الحسنه نیز مزید بر علت شده و لذا در سیستم بانکی کشور در جذب منابع مالی به رقابت پرداخته اند.(رازانی،1382) در جهان امروزه جذب منابع مالی انقدر برای بانک ها مهم و حیاتی می باشد که رقابت بسیار شدیدی در این زمینه بین آنها ایجاد نموده است. یکی از شواهد عمده ارائه خدمات نوین، جلب اطمینان و توجه به تشویق بیشتر مردم برای سپرده گذاری در بانک ها می باشد. در این راستا و طی چند دهه اخیر زمینه های جدیدی جهت جذب بیشتر منابع بانکی و ارائه خدمات بهتر و سریع تر به مشتریان به وجود آمده است. بنابراین ضرورت دارد با بررسی ابعاد و عوامل موثر بر جذب منابع بانکی بتوانیم هر چه بهتر و بیشتر کاراتر از این منابع، استفاده بهینه نمائیم. مساله مهم در نظام پولی و بانکی، نحوه تجهیز منابع مالی و سپس تخصیص و توزیع آن در بخش های مختلف اقتصاد و بین فعالان اقتصادی و نیز مسیر های که حجم پول موجود وارد سیستم اقتصادی شده و در آن گردش می کند. با توجه به وظیفه نظام بانکی در تجهیز منابع مالی و تخصیص بهینه آن در سیستم اقتصادی، هر چه نظام بانکی در تجهیز منابع مالی و تخصیص آن در فضای رقابتی و به صورت کاراتری عمل نماید، می توان شاهد کاهش هزینه های تولید و بهبود امر تولیدی و اشتغال و رشد اقتصادی بود، در غیر این صورت عدم کارایی نظام بانکی در تجهیز و تخصیص بهینه منابع مالی منجر به اتلاف منابع و دامن زدن به رکود اقتصادی می گردد.(رمضانی،1385) هر پژوهش در با قصد پاسخگویی و راه حل یابی برای یک مساله اصلی در قالب یک پرسش ظهور کرده است، آغاز می شود. همچنین جهت اینکه پژوهش انسجام، هدفمندی و کاربردی بودن خود را حفظ کند باید بر حول یک مساله اصلی، سازماندهی شود.(غلامرضا خاکی،1387،ص6) در این راستا و طی چند دهه اخیر زمینه های جدیدی جهت جذب بیشتر سپرده و ارائه خدمات بهتر و سریع تر به مشتریان به وجود آمده است که برخی از آنها عبارتند از: بانکداری از طریق تلویزیون و موبایل و استفاده گسترده از شبکه اینترنت و ارائه خدمات بانکی مانند چک و پول الکترونیکی و رواج روزافزون تجارت الکترونیکی در عرصه فعالیت های اقتصادی. بانک ها برای جذب سپرده ها چنان خود را به آب و آتش می زنند که در برخی مواقع گویا فراموش می کنند بسته سیاستی- نظارتی هم وجود دارد که در آن صراحتا سود انواع سپرده ها اعم از روزشمار، کوتاه مدت چند ماهه تا سپرده های یکساله و بلند مدت پنج ساله مشخص شده است. بانک مرکزی در بسته سیاستی- نظارتی سال 89سقف سود سپرده ها را که مربوط به سپرده های پنج ساله بود 17 درصد تعیین کرده است با این حال گفته می شود بانک ها ابایی از پرداخت سود 17 درصدی سپرده های 5 ساله در قبال جذب سپرده های یکساله یا کمتر ندارند. بدین صورت که مدیران شعب برخی بانک ها برای افراد سپرده یکساله یا کمتر افتتاح می کنند در حالی که نرخ سود سپرده های پنج ساله را که 17 درصد است به صاحبان حساب پرداخت می کنند. نرخی که به طور حتم در فضای رکودی اقتصاد ایران وسوسه کننده خواهد بود. این اقدام تنها با هدف ترغیب افرادی برای سپرده گذاری انجام می شود که وجوه آنها قابل توجه است. به نوعی می توان گفت تنها افرادی که مبلغ قابل توجهی وجه نقد در اختیار دارند مورد لطف شبکه بانکی قرار می گیرند. اصولا هر بانک به منظور دو هدف پی ریزی می شود: اولا انجام خدمات بانکی مورد نیاز مردم و ثانیا بدست آوردن سود متناسب با سرمایه بکار رفته در بانک. سیستم بانکی باید خدمات مورد نیاز مردم و جامعه را به طریق مناسب و قابل قبولی عرضه نماید و به تامین رفاه اقتصادی در کشور کمک نماید علی الخصوص بانک ها باید دامنه گسترش خدمات خود را به صورت پیوسته مورد بررسی قرار داده و خدمات جدیدی را که مبتنی بر نیازهای متغییر و جدید صاحبان سپرده است برای آنان تامین نمایند. جهت پاسخگویی به مباحث فوق در تحقیق حاضر از آمارهای حاصل از سالنامه اماری در سه دهه 80، 83 و87 و مدل تغییر سهم استفاده شده است. با توجه به مطالب بیان شده در بالا، سوال اساسی در این تحقیق طرح این موضوع است که: بانک ملی استان سمنان از نظر مدل تغییر مکان – سهم، در چهار سپرده(جاری، قرض الحسنه، کوتاه مدت، بلند مدت) چه وضعیتی داشته است؟ 1-3- اهمیت موضوع یکی از مهمترین وظایف مدیران مالی، نحوه تامین منابع مالی و استفاده بهینه از این منابع در جهت تحقق اهداف مورد نظر سازمانهاست.بنابراین تحقیق در جهت مصارف(تسهیلات) و منابع (سپرده) و تاثیرات ناشی از مصارف(تسهیلات) و منابع (سپرده) برای مدیران مالی بانکها دارای اهمیت واخر می باشد.(النا، بابایی،1380) جذب منابع یکی از فعالیت های اصلی و کلیدی بانک ها به ویژه بانک های ملی به شمار می رود. زیرا جذب منابع در واقع زیربنای اصلی سایر فعالیت ها بوده و تمامی امور و خدمات بانک به درجات مختلف از این امر تاثیر می پذیرند. لذا میزان جذب منابع، شاخص مهمی در ارزیابی موفقیت های یک بانک ملی محسوب می شود. جمع آوری و جذب انواع سپرده ها و تخصیص آن جهت تامین نیازهای مالی انواع فعالیت های اقتصادی از مهمترین عملیات بانکی به شمار می رود. فعالیت در زمینه جذب سپرده ها موجب می شود که مدیریت بانک با بکار رفتن منابعی که در اختیار دارد از طریق اعطاء تسهیلات و انجام سرمایه گذاری در زمینه های مختلف، ایجاد درآمد کند. نظر به اینکه صنعت بانکداری کشورمان به سمت رقابتی شدن پیش می رود و هر بانکی سعی می کند که سپرده های بیشتری را جذب کند. در بانک ملی نیز جلب و جذب هر چه بیشتر سپرده ها و تشویق مردم به امر سپرده گذاری که در واقع منشاء و سنگ بنای فعالیت های بانک می باشد، به عنوان یکی از اصلی ترین فعالیت ها به شمار می رود. بانک ملی با استفاده از منابع انسانی و سرمایه ای خود در سراسر کشور تمام تلاش خود را به منظور جذب سپرده ها در نظام بانکی کشور نموده و کارکنان بانک با تلاش پیگیر خود کوشیده اند با جلب اعتماد مردم و تشویق مردم نسبت به سپرده گذاری در بانک، سپرده های آنان را به سمت سرمایه گذاری ها و فعالیت های سودمند و مولد اقتصادی سوق دهند. انجام موفقیت آمیز عملیات بانکی و به خصوص اعطای تسهیلات به عنوان مهمترین شاخصه کار بانکداری تابعی از حجم منابع و نحوه گردش آن می باشد(محمد باقر درستی، 1380) نقش مهم بانک ها در تخلیه بازار های پولی و روند اقتصادی هر کشور کاملا روشن است. این موسسات پولی در روابط خود با مردم چه در زمینه پزیرش و گردآوری سپرده ها و چه در زمینه دادن وام به اشخاص و موسسات تولیدی و صنعتی دارای نقش ارزشمندی هستند، عامل کلیدی در گردآوری سرمایه های کوچک و تبدیل آنها به سرمایه های بزرگ بانک ها بوده اند.(کاشانی، سید محمود؛ 1386،ص6) جهت اهمیت این موضوع و به جهت آشنایی با عملکرد بانک ها در این مورد قدم به یک مجموعه بانکی (بانک ملی) گذاشته شده تا با بررسی دقیق و با استفاده از امار و ارقام موجود از عوامل موثر در جذب سپرده اگاه شده و از این طریق راه های کاراتر شدن یک موسسه مالی را در این زمینه بدست آید و به عبارتی با موفقیت یک مجموعه بانکی در راه جذب و رشد سپرده ها و افزایش روز افزون منابع بانک عملا آشنایی حاصل شود. 1-4- اهداف تحقیق اهداف کلی این تحقیق عبارتند از: الف)تحلیل ساختاری و بررسی مزیت نسبی بانک ملی استان سمنان از نظر جذب سپرده در مقایسه با سایر بانک ها در سطح استان. ب)تعیین موقعیت رقابتی هر بخش ساختاری شهرستان در مقایسه با استان . تحقیق حاضر می تواند به منظور بررسی رشد متناسب یا نامتناسب سپرده های بانک ملی استان سمنان نسبت به کل بانک های استان در جذب سپرده و تعیین نحوه تمرکز سپردهای بانک ملی استان از نظر جذب سپرده در سه مقطع زمانی سال 80 ، 83 و 87بودو مورد استفاده بانک ها و موسسات مالی اعتباری قرار بگیرد. از طرف دیگر سازمان ها می توانند با شناسایی دقیق تر این نیازها به نقاط ضعف و قوت خدمات و فعالیت های ارائه شده سازمان خود دست پیدا کرده و نسبت به رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت خود حرکت نماید. 1-5- استفاده کنندگان از نتایج تحقیق - بانک ملی و سایر بانک های تخصصی - سایر موسات تولید و خدماتی - موسسات آموزشی و پژوهشی 1-6- قلمرو تحقیق 1-6- 1 - قلمرو موضوعی این تحقیق، تحلیل ساختاری و بررسی مزیت نسبی بانک ملی استان سمنان از نظر نرخ جذب سپرده با استفاده از مدل برنامه ریزی منطقه ایی تغییر مکان –سهم 1-6- 2 - قلمرو مکانی تحقیق، بانک ملی استان سمنان می باشد. 1-6- 3 - قلمرو زمانی تحقیق، 6ماهه اول سال 1390 می باشد. 1-7- سوالات تحقیق سوال اصلی: " بانک ملی استان سمنان از نظر مدل تغییر مکان – سهم، در چهار سپرده(جاری، قرض الحسنه، کوتاه مدت، بلند مدت) چه وضعیتی داشته است؟ سوال فرعی: الف) نرخ رشد سپرده های بانک ملی استان سمنان متناسب با نرخ رشد سپرده های بانک های استان بوده است؟ ج) بانک ملی استان سمنان دارای مزیت نسبی در جذب سپرده نسبت به بانک های استان می باشد؟ د) اولویت های جذب سپرده های بانک ملی استان سمنان کدام است؟ 1-8- تعریف واژگان 1-8- 1 -رشد استانی[5]: این جزء نشان دهنده سهم شهرستان از رشد استانی است که درجه تغییر در رشد یک شهرستان را در ارتباط با شهرستان دیگر می سنجد. رشدی که از این طریق اندازه گیری می شود در حقیقت رشد یا رکودی است که تحت تاثیر رشد در کل استان و با فرض ثابت بودن سایر عوامل، نصیب فعالیت شهرستان می شود. به این ترتیب که اگر نرخ جذب در کل استان افزایش یا کاهش پیدا کند، که شامل 1- تغییر در تقسیمات کشوری(وجود بعضی شهرستانهای جدید) 2- اجرای پروژه های استانی 3- تشکیل موسسه ها و دانشگاهها (برایان فیلد و برایان مک گرگور،1376) 1-8-2-رشد رقابتی[6]: تغییرات رقابتی، رشد ناشی از سایر عوامل یا به عبارت دیگر رشد ناشی از ویژگی ها مربوط به امتیازات خاص هر بانک، شامل 1- ارائه خدمات با کیفیت 2- خدمات بانکداری الکتریکی 3- استفاده از کارکنان مجرب و با روابط عمومی مناسب 4- تبلیغات 5- محل استقرار بانک و تعداد شعب 6- طراحی و زیبایی فضای داخلی و خارجی شعب.(برایان فیلد و برایان مک گرگور،1376) [1]cella [2]kumar [3]Bassi et al [4]kumar [5]- Provincial growth [6]- Competitive growth |
![]() ژئوشیمی و پترولوژی سنگ های دگرگونی شمال غرب اسدآباد با نگرشی ویژه به متابازیت های منطقه.......چکیده منطقه مورد مطالعه متعلق به پهنه سنندج- سیرجان بوده و در غرب و شمال غرب شهرستان اسد آباد واقع است. در این منطقه سنگهای دگرگونی با پروتولیت، بازیک پلیتی و آهکی برونزد دارند. متابازیتها با پاراژنز کانیشناسی آمفیبول (ترمولیت-اکتینولیت)، فلدسپار (آلبیت) و اپیدوت، شرایط دگرگونی رخساره شیست سبز را نشان میدهند. سنگهای دگرگونی پلیتی شامل میکاشسیت، گارنت شیست و کلریتوئید گارنت شیست میباشند. در این تحقیق برای اولین بار وجود شیستهای گارنت و کلریتوئید دار در شمال اسدآباد گزارش می شود. ترکیب بیوتیتها غنی از آهن، فلدسپارها از نوع آلبیت، گارنتها نیز از متشکله آلماندن غنی هستند. کلریتوئیدها از نوع آهندار هستند. بررسیهای پتروفابریک نشان دهنده رشد سین تا پست تکتونیک کانیهای گارنت و کلریتوئید است. محاسبات دما- فشار سنجی فشار 12 کیلوبار را در دمای 500 درجه برای کلریتوئید گارنت شیستها نشان می دهد. بعد از کشف سنگهای رخساره اکلوژیت منطقه شهرکرد، سنگهای دگرگونی مذکور دومین گزارش از سنگهای فشار بالا در پهنه سنندج- سیرجان می باشد. بر خلاف سنگهای دگرگونی مجاور(همدان) که تحت شرایط P/Tپائین دگرگون شده اند کلریتوئید-گارنت شیست های شمال اسدآباد گرادیان دگرگونی P/T متوسط نشان می دهند. شواهد ژئوشیمیایی سنگ کل متابازیتهای اسدآباد بیانگر پروتولیت بازالتی با منشا آذرین میباشد. سری ماگمایی آنها عمدتاً آلکالن است. در نمودارهای متمایزکننده محیط تکتونیکی پروتولیت متابازیتهای مورد مطالعه، شاخصهای ژئوشیمیایی بازالت پشتههای میان اقیانوسی، جزایر قوسی و درون صفحه ای قارهای دیده می شود. این چنین شاخصهایی در جایگاه پشت قوس قارهای امکان پذیر است. مشارکت مواد پوستهای در ژنز ماگمای بازالتی گوشتهای را میتوان با غنی شدگی نمونههای مورد مطالعه از Th و LREE ارزیابی نمود. مطابق مدلهای ژئودینامیک ارائه شده، در حالی که فرورانش نئوتتیس به زیر پهنه سنندج- سیرجان جنوبی منجر به پیدایش اقیانوس نائین- بافت به صورت حوضه پشت قوس شده، در سنندج- سیرجان شمالی تنها باعث ایجاد ریفت قاره ای عقیم گشته و رسوبات قاره ای تریاس و ژوراسیک در آن انباشته شده است. احتمالاً پروتولیت (بازالت آلکالن) متابازیتهای شمال اسدآباد در چنین جایگاهی شکل گرفته است. کلید واژه: سنگهای دگرگونی اسدآباد، کلریتوئید گارنت شیست، ترموبارومتری فهرست علائم اختصاری کانیها
فهرست مطالب فصل اول: کلیات.. 1 1-1- موقعیت جغرافیایی... 2 1 -2- مسیرهای دسترسی 2 1-3- آب و هوا.... 3 1-3-1- پوشش گیاهی و محصولات کشاورزی شهرستان اسدآباد 4 1-3-2- ژئومورفولوژی منطقه.. 5 1-4- تاریخچه مطالعات زمینشناسی قبلی در منطقه. 6 1-5- اهداف مطالعه... 12 1-6- مراحل انجام کار................................ 13 فصل دوم: زمینشناسی عمومی منطقه....................... 14 2-1- مقدمه.......................................... 15 2-2- زون سنندج – سیرجان............................. 16 2-2-1- دگرگونی سنندج- سیرجان.................... 23 2-2-2- زمین ساخت سنندج- سیرجان................... 24 2-2-3- توان معدنی سنندج- سیرجان.................. 25 2-3- سنگهای دگرگونی................................. 26 2-4- سنگهای آذرین................................... 28 2-5- سنگهای گرانیتوئیدی............................. 30 2-6- سنگشناسی عمومی................................. 30 فصل سوم: پتروگرافی سنگهای دگرگونی و پتروفابریک....... 33 بخش اول: پتروگرافی................................... 34 3-1- مقدمه.......................................... 34 3-2- روابط صحرایی................................... 34 3-3- پتروگرافی...................................... 37 3-4- متاپلیت........................................ 38 3-4-1- میکاشیست................................... 38 3-4-2- گارنتشیست.................................... 39 3-4-3- کلریتوئید گارنت شیست......................... 42 3- 5- متابازیت..................................... 43 3-5-1- آمفیبولیت............................... 43 3-6- کالک سیلیکات................................... 45 3-6-1- مرمر خالص.................................. 46 3-6-2- مرمر ناخالص................................ 47 بخش دوم: میکروتکتونیک............................... 48 3-1- مقدمه........................................... 48 3-1-1- لایهبندی اولیه................................ 48 3-1-2 برگوارگی....................................... 48 3-1-3- پورفیروبلاست.................................. 50 3-1-3-1- گارنت................................. 51 3-1-3-2- کلریتوئید............................. 53 3-1-3-3- آمفیبول............................... 55 فصل چهارم: ژئوشیمی سنگ کل............................ 56 4-1- مقدمه........................................... 57 4-2- تعیین جایگاه تکتونیکی.......................... 62 4-3- نمودارهای عنکبوتی.............................. 71 4-4- نتیجهگیری....................................... 72 فصل پنجم: شیمی کانی و ژئوترموبارومتری................ 73 5-1- شیمی کانیها.................................... 74 5-1-1- آمفیبول................................... 74 5-1-2- فلدسپار................................... 79 5-1-3- بیوتیت.................................... 82 5-1-4- گارنت..................................... 85 5-1-5- کلریتوئید................................. 88 5-1-6- میکای سفید................................ 90 5-1-7- کلریت..................................... 92 5-2- ژئوترموبارومتری( دما و فشارسنجی)................ 94 5-2-1- شیمی کانیها................................ 94 5-3- مراحل مختلف ژئوترموبارومتری ................... 94 5-4- ژئوترموبارومتری با استفاده از تعادلهای چندگانه. 95 5-5- ژئوترموبارومتری نمونههای مورد مطالعه........... 96 5-6- ژئوترموبارومتری با استفاده از نرم افزار ترموکالک96 5-7- ژئوترموبارومتری آمفیبول........................ 99 5-8- متاپلیتها....................................... 101 5-8-1- ترمومتری بیوتیت............................ 101 5-8-2- ترمومتری گارنت- بیوتیت.................... 102 فصل ششم: نتیجهگیری................................... 105 پیشنهادات............................................ 107 منابع و مراجع........................................ 108 فهرست شکلها شکل (1-1) موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به منطقه مورد مطالعه 3 شکل (2-1) نقشه ایران که منطقه همدان را در زون سنندج- سیرجان نشان داده است (محجل و سهندی،1378)................................ 15 شکل (2-2) تصویر ماهوارهای از منطقهی مورد مطالعه...... 16 شکل (2-3) تحول تکتونیکی زون سنندج- سیرجان (قاسمی و تالبوت،2006) 21 شکل(3-1) دورنمایی از مجموعه دگرگونی اسدآباد در مجاور روستای قاضی مردان (گارنت- کلریتوئیدشیست) که سازندهی ارتفاعات شمال غرب اسدآباد میباشد35 شکل (3-2) نقشهی زمینشناسی 1:100000 تویسرکان (اقتباس از اشراقی، 1375)....................................................... 36 شکل (3-3) ارتفاعات شمال اسدآباد با توپوگرافی مرتفع که بیشتر متشکل از مرمر و متابازیت میباشد................................. 37 شکل (3-4) الف- نمای صحرایی میکاشیست دید به سمت غرب و ب- نمونه دستی آن با پورفیروبلاستهای درشت گارنت........................... 38 شکل (3-5) مقطع میکروسکوپی گارنت شیستها............... 40 شکل (3-6) الف و ب- گارنت به صورت پورفیروبلاست حاوی شکستگی و ادخالهای از کوارتز و مسکویت میباشد. ج و د- سایه فشاری گارنت که بیانگر پرهتکتونیک بودن آن است............................................ 41 شکل (3-7) الف و ب- فضای بین پورفیروبلاستهای گارنت توسط موسکویت پر شده است. ج و د- در بعضی از نمونهها نیز کوارتز از فراوانی نسبتاً زیادی در متن سنگ برخوردار است....................................... 42 شکل (3-8) الف و ب تبلور پورفیروبلاست درشت گارنت در اطراف کلریتوئید. (3-8) ج و د کلریتوئید بصورت بخشی توسط کلریت در حال جایگزینی میباشد (3-8)ه و و جایگزینی کامل کلریتوئید بصورت سودومورف توسط کلریت42 شکل (3-9) آمفیبول در زمینه اپیدوت، کوارتز و پلاژیوکلاز. 45
شکل(3-10) مقاطع میکروسکوپی متابازیتهای مورد مطالعه.الف و ب- آمفیبولهای ماهیمانند در متابازیت میلونیتی و ج و د- متادلریت که در آن کانیهای مافیک آذرین بین تیغههای پلاژیوکلاز توسط اپیدوت، کلریت و آمفیبول ثانوی جایگزین شدهاند......................................... 46 شکل (3-11) نمای صحرایی از مرمرهای منطقهی مورد مطالعه. 47 شکل (3-12) سنگ مرمر که حاوی کلسیت است و دارای 90 درصد کربنات میباشد....................................................... 47 شکل (3-13) مرمر ناخالص حاوی بلورهای کوارتز، فلدسپار و مسکویت است 48 شکل(3-14) تصاویر میکروسکوپی از برگوارگی نسل اول (S1)، برگوارگی نسل دوم (S2) و برگوارگی نسل سوم (S3) در میکاشیستهای منطقه مورد مطالعه 50 شکل (3-15) سایه فشاری اطراف گارنت که بیانگر پره تکتونیک بودن (Pre- Tectonic)، آنها است...................................... 52 شکل (3-16) تصاویر میکروسکوپی از گارنت میکاشیستها. الف و ب- پورفیروبلاستهای گارنت در زمینهای از مسکویت، بیوتیت، کلریت و کوارتز. گارنت به عنوان پورفیروبلاست نسبت به D2سین تا پست تکتونیک میباشد و نسبت به برگوارگی چرخش نشان میدهد............................................. 53 شکل (3-17) تصویر میکروسکوپی از گارنت- کلریتوئید شیستها و رابطه آن با برگوارگی (S2). بیوتیت و مسکویت فولیاسیون اطراف را تشکیل میدهد. کلریتوئیدها به صورت (Syn- postS2) میباشد. وجود سیگموئیدالهای درون کلریتوئید و گارنت که نشانگر آثار و بقایای برگوارگی نسل اول (S1) میباشد....... 54 شکل (3-18) الف- تصویر میکروسکوپی پورفیروبلاست کلریتوئید که از اطراف به کلریت تجزیه شده است و نمایی از سه نسل برگوارگی در آنها. زمینه از کلریت، مسکویت و بیوتیت تشکیل شده است. ب- پورفیروبلاست کلریتوئید که به صورت بخشی به کلریت تبدیل شده است................................. 55 شکل(3-19) تصاویر میکروسکوپی از آمفیبولها. بلورهای سوزنی آمفیبول، شکلدار بوده و در متن سنگ پراکنده هستند........................ 56 شکل(4-1) مطابق نمودار متمایزکننده منشأ آذرین از رسوبی (وینچستر و فلوید،1980) تمامی نمونههای مورد مطالعه از پروتولیت آذرین برخوردارند61 شکل (4-2) در نمودار نامگذاری سنگهای آذرین (وینچستر و فلوید، 1977)، متابازیتهای مورد مطالعه در محدوده آلکالی بازالت و ساب آلکالی بازالت واقع هستند.................................................. 61 شکل(4-3) ردهبندی شیمیایی و نامگذاری سنگهای آتشفشانی با استفاده از نمودار قلیاییهای کل در برابر سیلیس (TAS)، از لومتر و دیگران (1989). مطابق این نمودارها پروتولیت متابازیتهای شمال اسدآباد بازالت و آندزیت بازالتی میباشد................................................. 61 شکل (4-4) الف و ب مطابق نمودارهای متمایزکننده سری کالک آلکالن از تولهایتی (وینچستر و فلوید،1976)، بیشتر متابازیتهای مورد مطالعه از ماهیت آلکالن برخوردارند.ج- در نمودار متمایزکننده سری ماگمایی بیشترین نمونهها دارای ماهیت آلکالن هستند............................... 62
شکل (4-5) نمودارهای تعیین سری ماگمایی با استفاده از دادههای عناصر اصلی، الف- نمودارAFM ایرواین و باراگار (1971) ب- نمودار TAS ایرواین و باراگار (1971)................................................. 63 شکل (4-6) نمودارهای پیرس و کان (1973)، در این شکل تنها سه نمونه در محدوده مورب میباشد و بقیه نمونهها خارج از محدودهی نامگذاری شده هستند....................................................... 64 شکل (4-7) الف- در نمودار متمایز کننده بازالت اقیانوسی و قارهای، نمونههای مورد مطالعه از هر دو نوع اقیانوسی و قارهای میباشند (پیرس و همکاران، 1975). ب- در نمودار متمایزکننده بازالتهای حاشیه صفحهای از درون صفحهای تمامی متابازیتهای منطقه در محدوده حاشیه صفحهای واقعند (پیرس و گیل، 1977)....................................................... 64 شکل(4-8) نمودار متمایزکننده سه تایی Ti-Zr-Y برای بازالتها (از پیرس و کان، 1973)............................................. 65 شکل (4-9) نمودار متمایز Ti- Zr-Yبرای بازالتها (از پیرس و کان، 1973)، مطابق این نمودار متابازیتهای منطقه در محدودهی B( مورب) یا نزدیک به A (تولهایتهای جزایر قوسی) واقع هستند................................................................................... 65 شکل (4-10) نمودارZr/Y در مقابل Zr پیرس و نوری (1979). مطابق این نمودار نمونههای مورد مطالغه بیشتر از نوع مورب و جزایر آتشفشانی میباشند 66 شکل (4-11) نمودار تمایزی La/10- Y/15- Nb/8برای بازالتها (کابانیس و لوکول، 1989) در این نمودار نمونههای مورد مطالعه در محدودهی بازالتهای اقیانوسی واقع شدهاند............................................ 67 شکل (4-12) الف نمودار سهتایی Zr/ Nb-Yمتمایزکننده بازالت. مطابق این نمودار نمونههای مورد مطالعه از نوع تولهایت داخل صفحهای و EMORB هستند. تعدادی از نمونهها نیز در مجاور محدودههای داخل صفحهای واقع شدهاند (مشد، 1980). ب، ج و د، جهت تشخیص انواع بازالتهای میدان اقیانوسی و جزایر قوسی، مطابق این نمودار بیشتر نمونهها از نوع بازالت قوس آتشفشانی میباشند 68 شکل (4-13) نمودار دوتایی Cr-Y برای بازالتها (از پیرس، 1982). مطابق این نمودار ترکیب نمونههای مورد مطالعه تقریباً در محدوده همپوشانی سه محدودهی MORB، WAB،VAB قرار دارند............................... 69 شکل (4-14) با توجه به نمودار دوتایی Th/Yb- Ta/Yb (پیرس، 1983) ترکیب شیمیایی متابازیتهای مورد مطالعه خارج از روند آرایش گوشتهای قرار میگیرد که بیانگر دخالت پوسته قارهای در ژنز آنهاست............. 69 شکل (4-15) نمودار V/Tiشرویز (1983) برای تفکیک انواع بازالتهای جزایر اقیانوسی، جزایر قوسی، پشتههای میان اقیانوسی و آلکالن. در این نمودار ماگمای سازنده متابازیتهای اسدآباد، در محدودهی بازالتهای پشتهی میان اقیانوسی پشت کمان قرار گرفتهاند........................ 70 شکل (4-16) مطابق نمودار سه تایی Mno-Al2o3-Feoکه متمایز کننده بازالتهای جایگاههای مختلف تکتونیکی میباشد، متابازیتهای مورد مطالعه بیشتر در جایگاه قارهای واقع هستند...................................... 71 شکل (4-17) در نمودار سه تایی مولن (1983)، بیشتر نمونههای مورد مطالعه از نوع تولهایت جزایرقوسی هستند......................... 72 شکل (4-18) (الف) نمودار عنکبوتی سنجیده شده نسبت به گوشته اولیه . (ب) نمودار REE سنجیده شده نسبت به کندریت، ، (ج) نمودار عنکبوتی سنجیده شده نسبت به مورب........................................... 73 شکل (5-1) مطابق نمودار طبقهبندی آمفیبول کلسیت ( Howthome, 2012)، آمفیبولهای مورد مطالعه از نوع ترمولیت و ادنیت هستند........... 77 شکل (5-2) با توجه به نمودار تغییرات Siدر برابرTi (لیک، 1965)، آمفیبولهای مورد مطالعه در محدودهی آمفیبول دگرگونی قرار گرفتهاند... 78 شکل (5-3) مطابق نمودار مثلثی Ab- An- Or(دیر و همکاران،1996)، پلاژیوکلازهای نمونه متابازیتی از نوع آلبیت هستند..................... 80 شکل (5-4) مطابق نمودار مثلثی Ab- An-Or (دیر و همکاران،1996)، ترکیب فلدسپارهای نمونهی متاپلیتی در محدودهی آلبیت قرار گرفته است 81 شکل (5-5) نمودار تقسیم بندی میکاها (Deer et al, 1992)، ترکیب نمونههای متاپلیتی از نوع بیوتیت آهندار میباشد............................ 84 شکل (5-6) نمودار مثلثی میکای سفید (فورستر، 1960) مطابق این نمودار بیوتیت نمونههای متاپلیتی از نوع بیوتیت آهندار است............. 84 شکل (5-7) الف و ب، تصاویر BSEگارنت در نمونههایRj16aو Rj16b 87 شکل (5-8) الف و ب: الف و ب، الگوی منطقه بندی گارنت در نمونههای Rj16aوRj16b................................................... 87 شکل (5-9) نمودار طبقه بندی کلریت (Deer et al, 1996) ترکیب شیمیایی تمامی کلریتهای متاپلیتی از نوع رپیدولیت میباشد در حالیکه کلریتهای موجود در نمونههای متابازیتی از نوع رپیدولیت و دیابانیت هستند............. 93 شکل (5-10) نمودار دمافشارسنجی نیمه کمی با استفاده از میزان تیتانیم و آلومینیم موجود در آمفیبول (Emest and Liu,1998).............. 101 شکل (5-11) نمودار تعیین دما براساس ترکیب بیوتیت نمونههای متاپلیتی (Henry et al,2005)............................................... 103 فهرست جدولها جدول (4-1) نتایج آنالیز شیمی سنگ کل متابازیتهای مورد مطالعه 59........................................................ جدول ( 5-1) نتایج آنالیز مایکروپروپ آمفیبولهای موجود در متابازیتهای مورد مطالعه............................................ 79 جدول (5-2) نتایج آنالیز مایکروپروپ نمونهی فلدسپار مورد مطالعه 82 جدول (5 -3) نتایج آنالیز مایکروپروپ تعدادی از نمونههای بیوتیت، کلریتوئید و گارنت................................................ 84 جدول ( 5-4) نتایج آنالیز مایکروپروپ در نمونهی گارنت و بیوتیت مورد مطالعه................................................. 88 جدول (5-5-) نتایج آنالیز شیمیایی مایکروپروپ گارنت و کلریتوئید مورد مطالعه................................................. 90 جدول (5-6) نتایج آنالیز شیمیایی میکای سفید نمونهی متاپلیتی مورد مطالعه....................................................... 92 جدول (5-7) نتایج آنالیز شیمیایی کلریت در نمونههای مورد مطالعه 94 جدول (5-8) واکنشهای تلاقی که به کمک محل تلاقی آنها دما و فشار دگرگونی محاسبه شده است......................................... 98 جدول ( 5-9) انواع واکنشهای دگرگونی در متابازیتهای شمال اسدآباد 98 جدول ( 5-10) نتایج حاصل از دما و فشارسنجی مختلف نمونههای مجموعهی دگرگونی اسدآباد............................................... 103 فصل اول:کلیات 1-1- موقعیت جغرافیایی اس تان همدان در شمال غرب کشور بین طولهای جغرافیایی 48°47تا 28°49 شرقی و عرضهای 00 °34 تا 44 °35 شمالی واقع است. مساحت این استان 19547 کیلومتر مربع بوده و مرکز آن شهر همدان با ارتفاع 1749 متر از سطح دریا میباشد. همدان یکی از استانهای باختر ایران است که اشکال مورفولوژیک و جایگاه زمینشناسی ویژه دارد. تغییرات ژئومورفولوژی استان از قله بلند الوند (3580 متر) تا نواحی دشتگونه و کم ارتفاع دشت رزن متغیر است از این رو شبکه آبهای سطحی استان به دو حوضه دریاچه قم و خلیج فارس تخلیه میشوند. در دامنه شرقی الوندکوه، مرز آبهای سطحی نواحی همدان، بهار، لالجین، کبودرآهنگ، ملایر، رزن و ... از طریق رودخانه قوری چای به دریاچه قم منتهی میشوند. شبکه آبریز دامنههای غربی رشته کوه الوند از طریق رودهای بزرگ و دائمی گاماسیاب، قره سو، سیمره و کرخه رود به خلیج فارس میرسند. اساس اقتصاد شهرستان اسدآباد بر پایهی کشاورزی، دامداری و تا حدودی بر صنایع دستی استوار است. محصولات کشاورزی، باغی و انواع فرآوردههای دامی وصنایع دستی از صادرات مهم این شهرستان محسوب میشوند. از روستاها و آبادیهای محدودهی مورد مطالعه میتوان به قاضی مردان، بوجین و خاکریز اشاره کرد (شکل1-1). 1-2- مسیرهای دسترسی اسدآباد در مسیر راه اصلی همدان- کنگاور، در 47 کیلومتری شهر همدان و در 32 کیلومتری شهرکنگاور واقع شده و بوسیلهی راه فرعی به طول 49 کیلومتر از شهر تویسرکان به سمت غرب فاصله دارد. راههای دسترسی به منطقه مورد مطالعه عبارتنداز: 1- جاده آسفالتهی همدان- اسدآباد 2- جادهی آسفالتهی همدان- تویسرکان-کنگاور- اسدآباد. شکل (1-1 ) موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به منطقه مورد مطالعه. مستطیل، روستاهای منطقه مورد مطالعه یعنی بوجین، خاکریز، قاضی مردان و قرمزتپه را نشان میدهد. 1-3-آب و هوا میزان بارندگی سالیانه این منطقه بین 350 تا 500 میلی متر در نوسان است. آب و هوا و درجه حرارت اسدآباد به طور کلی جز مناطق استیپی سرد است اما نسبت به همدان و اطراف آن تا اندازهای گرمترمیباشد. در مناطق مرتفع، هوا سردتر و در دشت و کوهپایه تا حدودی معتدلتراست. این شهرستان دارای زمستانهای سرد و تابستان ملایم است. در بعضی مواقع سال باد سردی در اسدآباد و حوالی آن میوزد که اصطلاحاً در محل به بادکور معروف است. حداکثر رطوبت نسبی در دیماه 2/97 درصد و حداقل نسبی آن در مردادماه 1/16 درصد میباشد. حداکثر گرما در تیرماه و اوایل مردادماه 6/34 درجهی سانتیگراد و حداقل درجهی حرارت در اواخر دیماه 2/9- درجهی سانتیگراد میباشد. به طور کلی فصل تابستان خشک بوده و بارندگی از اواسط پاییز آغاز میشود و از اوایل دیماه ریزش برف شروع شده و از اواخر اسفند با افزایش درجه حرارت تگرگ و باران میبارد. با توجه به شرایط مذکور بهترین زمان جهت انجام بازدید صحرایی فصول بهار و پائیز میباشد. هر چند که این شهرستان از لحاظ ریزش جوی غنی است اما خاکها نفوذناپذیر و آبگیری رودخانهها کم است. رود مهمی که حالت دائمی داشته باشد وجود ندارد و اکثر رودها در بهار و تابستان خشک میشوند. مهمترین رود جاری این شهرستان رودخانه دربند (شهاب) است که از منطقه چهاردولی و از آقجان بلاغی سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از تنگ بوجین و آبیاری روستاهای اطراف به گاماسیاب میپیوندند. 1-3-1- پوشش گیاهی و محصولات کشاورزی شهرستان اسدآباد: پوشش گیاهی این شهرستان به ویژه در کوهها، تپهها و کوهپایه است و برای تغذیه و پرورش دامها مناسب است. گیاهان زیادی در منطقه میرویند که بعضی خوراکی هستنداز جمله: سیر کوهی، موسیر، ریواس و آزربه میباشد. تیپ غالب گیاهی این منطقه از نوع علف شور و اسفناج وحشی است. شهرستان اسدآباد از حیث وجود جنگل نسبت به شهرستان دیگر استان ضعیف است اما جنگلهای دست کاشت به طور پراکنده در سطح منطقه به ندرت به چشم میخورد از جمله جنگلهای وحشی در این شهرستان میتوان از جنگلهای خودرو در دره خنداب (خوند آب) و چشمه شور کلیایی و جپ در منور تپه نام برد. از نظر مراتع دو تیپ مجزا مشاهده میشود. مراتع اعم از مشجر و غیر مشجرکوهستانی و دشت مساحت بالغ بر 88 هزار هکتار میباشد. قسمت اعظم مراتع شهرستان از نوع درجه سوم است. در ارتفاعات گونههای گیاهی متنوعی وجود دارد که شامل گون، سنتوکا، جوموشک، انواع یونجه وحشی، شیرین بیان، کنگر وحشی و همچنین درختچههای وحشی از قبیلگز یا بادام تلخ، انجیر و... . مراتع دشت اسدآباد نیز ایستگاه پرنده نادر میش مرغ میباشد. کوه خان گرمز زیستگاه جانورانی است که در زیستگاههای حفاظت شده و آزاد از نظر صید و شکار در منطقه وجود دارد که عبارتند از: بزکوهی، قوچ، میش، روباه، خرگوش و گرگ. اقتصاد این منطقه برمبنای کشاورزی استوار است و محصولات مهم کشاورزی آن عبارتند از گندم، جو، یونجه، چغندرقند، هندوانه و سیب زمینی.
1-3-2- ژئومورفولوژی منطقه مورفولوژی سطح زمین بیشتر متأثر از فرایندهای درون زمین است. گرچه اشکال جزئی متأثر از عوامل بیرونی هستند. نیروهای ژئودینامیکی ایجاد شده در پوسته زمین، تنشهایی را در مناطق ساختاری متفاوت به وجود میآورند که به طور مستقیم بر اشکال سطح زمین تأثیر میگذارند (بدرزاده، 1381)، ناهمواریهای منطقه در پیوند با ویژگیهای سنگشناختی و پدیدههای تکتونیکی شکل گرفتهاند و از دیدگاه زمین ریختشناسی واحدهای زیر قابل تفکیکاند: الف) رخنمونهای سنگهای گوناگون به لحاظ ناهمگن بودن جنس سنگها (غالباً تناوب ماسهسنگ، شیل، آهک، متاولکانیک، شیست و هورنفلس(. شبکههای آبرفتی حالت دندریتی دارند و در مواردی درههای اصلی با امتداد عمومی ساختارهای زمینشناختی(شیستوزیته، لایهبندی) هم راستا هستند.گاهی درههای ژرف به گونهای ناموازی با ساختارهای کلی زمینشناسی شکل گرفتهاند. ب) رخنمونهای سنگهای گرانیتوئیدی، گابرویی، آگماتیتهای ماگمایی به طور معمول نقاط مرتفع را پدید آوردهاند. در بیشتر جاها دارای قلههایی با شیب دامنهای یکنواخت و تندند و به طور مستقیم توسط دامنهها احاطه میشوند. در این مناطق شرایط توپوگرافی به گونهای است که نه در برآمدگیها و نه در کف درهها هیچ گونه سطح تختی پدید نیامده است. ج) قلههای پهن به نسبت هموار با لبه پرتگاهی، که با سنگ آهکهای ژوراسیک بالایی آغاز شده و حالت صخرهای پرتگاهی را بوجود آوردهاند. مثل کوه خان گرمز در شمال باختری تویسرکان که به لحاظ ضخامت لایههای آهکی و داشتن لایهبندی کمشیب تا افقی، به صورت قلهای تک افتاده و تخت، چهرهای ویژه را در منطقه پدید آورده است. ه) دشتهای آبرفتی که در منطقه پستترین نقاط ناحیه را پدید آوردهاند. |
![]() بررسی و تدوین مولفه های موثر بر رضایتمندی مشتریان در بانکداری الکترونیک...فصل اول کلیات تحقیق 1-1)مقدمه امروزه بسیاری از سازمانها برای بدست آوردن بالاترین ارزشها در جهت جلب رضایت مشتریان خود تلاش میکنند. برنامههای راهبردی، بیانیههای ماموریت، خط مشی و ایجاد نوآوری در نحوه سرویسدهی خود دلیل روشنی بر این مدعاست. بانکها گروهی از سازمانهای خدماتی در جوامع بشری هستند که به منظور تامین مالی طرحهای مختلف اقتصادی از طریق تجهیز منابع مالی در قالب انواع پساندازها به ارائه خدمات بانکی میپردازند و در راستای نیل به این اهداف به جلب اعتماد، اطمینان و رضایت مشتریان خود نیاز دارد. لذا بایستی به عوامل موثر بر این رضایتمندی توجه شایانی بنماید و ساختار سازمانی بانکی خود را منطبق با تغییرات محیطی و پاسخگویی انتظارات و نیازهای متفاوت مشتریان داخل سازمانی و خارج سازمانی نمایند. در دهههای اخیر همه سازمانها تحت تاثیر زیاد پیشرفت تکنولوژی اطلاعات قرار گرفتهاند. پیشرفت تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در دنیای امروز سبب ایجاد فواید زیادی در زندگی روزمره شده است. از مهمترین این فواید میتوان به کاهش در اتلاف وقت و از میان برداشته شدن مرزهای جغرافیایی نام برد. اما از آنجا که بشر موجودی است که معمولا در مقابل تغییرات مقاومت مینماید، از پذیرش سرویسهای خدماتی که با استفاده از تکنولوژی اطلاعات و اینترنت پدید آمدهاند، سر باز میزند. یکی از این سرویسها پدید آمدن بانکهای اینترنتی یا الکترونیکی هستند که به سرویس دهی به مشتریان خود با استفاده از شبکه اینترنت و تکنولوژی اطلاعات میپردازند. امروزه به دلیل فوائدی که بانکداری الکترونیک برای اقتصاد جوامع دارد، اکثر محققان در صدد پیدا کردن راهی برای تشویق مشتریان جهت استفاده از این سیستم بانکداری میباشند. لذا از آنجایی که سطح رضایتمندی مشتریان از سرویسهای الکترونیکی میتواند تمایل آنها را برای پذیرش بانکداری الکترونیک افزایش دهد، شناسایی سطوح نیازها و عوامل تاثیرگذار بر رضایتمندی مشتریان و بررسی نتایج نظرسنجیها و سنجش میزان رضایتمندی مردم از خدمات بانکها میتواند گامی اساسی برای ایجاد تحول در نظام ارائه خدمت باشد. به همین دلیل ما در این پایاننامه به بررسی و تدوین مولفههای موثر بر رضایتمندی مشتریان در بانکداری الکترونیک میپردازیم. 1-2)-بیان مسئله در حال حاضر استراتژی بانکهای موفق در سراسر جهان، در مرکز کسب و کار قرار دادن مشتریان است. اگر بپذیریم که ارائه خدمات مورد انتظار مشتریان و رضایت آنها سهم به سزائی در سودآوری و توسعه سهم بازار بانکها داشته باشد، منطقی است که در پی شناسایی عوامل موثر بر رضایت مشتریان و نقاط ضعف و ارتقاء کیفیت خدمات خود برآیند. زیرا در تلاش برای افزایش سهم خود از کل بازار خدمات بانکی، آن بانکی موفقتر خواهد بود که به رضایت مشتری به عنوان یک راهبرد توجه کند. کانون تمرکز بانک های دنیا معطوف به چیزی است که آینده می طلبد، یعنی خدمت به مشتری، سیر تحولات تکنولوژی بانکداری مؤید این اندیشه است که هر چه بیشتر باید به مشتری نزدیک شد و کیفیت مورد انتظار او را تأمین کرد. مطالعات متعدد نشان می دهد که سطوح بالای رضایت و نرخ بالای مشتری وابسته به یکدیگر بوده و با سودآوری سازمان پیوند خورده اند.[21] امروزه با پیشرفت تکنولوژی اطلاعات، بسیاری از سازمانها از جمله بانکداری تحت تاثیر این تکنولوژی قرار گرفتهاند. ایجاد تکنولوژی اطلاعات سبب شده تا سازمانها سیر تحولی از ساختار سنتی به ساختار الکترونیک را طی نمایند. این تحولات باعث بوجود آمدن دستهبندی زیر در نظام بانکداری شده است: 1-بانکداری سنتی 2-بانکداری نیمه سنتی 3-بانکداری الکترونیک یا اینترنتی در بانکداری سنتی، وظایف و سرویس دهی کاملا بطور سنتی صورت میگیرد و برای گرفتن سرویسها و خدمات نیاز به حضور فیزیکی کارکنان و مشتریان الزامی است. بانکداری نیمه سنتی، حالتی بین بانکداری کاملا سنتی و بانکداری الکترونیک میباشد که در آن برخی از جنبههای تکنولوژی اطلاعات لحاظ شده است. در چنین سیستمی برای گرفتن برخی از خدمات و سرویسها میتوان از شبکه جهانی اینترنت و سیستم پیامکهای مخابراتی و تکنولوژی اطلاعات استفاده کرد اما در این نوع سیستم هنوز بیشتر وظایف خدمتدهی بصورت رو در رو و فیزیکی صورت میگیرد. بانکداری الکترونیک آن گروه از نظام بانکداری است که در آن در تمام سطوح فعالیتها و سرویسدهی از تکنولوژی اطلاعات و شبکه اینترنت استفاده میشود. در چنین سیستمی نظام بانکداری کاملا متحول شده و با نظام سنتی کاملا متفاوت است. برای استفاده از چنین سیستمی نیاز به نیروی کار متخصص و یا نیروی کار آموزش دیده نیاز است. در واقع استفاده از این نوع سیستم مستلزم این است که تمام کارکنان و همچنین مشتریان آموزش دیده و توانایی استفاده از یک سیستم الکترونیک را داشته باشند. جدا از اینکه چه نوع سیستم بانکداری در یک جامعه خاص استفاده میشود، مشتریان جزء اصلی نظام بانکداری در هر نوعی هستند. کانون تمرکز بانکهای دنیا به چیزی معطوف است که آینده میطلبد، یعنی خدمت به مشتری. سیر تحولات بانکداری موید این اندیشه است که هر چه بیشتر باید به مشتری نزدیک شد و کیفیت مورد انتظار او را تامین کرد. مطالعات متعدد نشان میدهد که سطوح بالای رضایت و نرخ بالای مشتری وابسته به یکدیگر بوده و با سودآوری سازمان پیوند خوردهاند. نیرومندی و بزرگی یک سازمان تنها با جذب و جلب مشتریان بیشتر ممکن است و جذب هر چه بیشتر مشتریان با شناخت نیازهای آشکار و پنهان آنها و ارائه خدمات در جهت رفع این نیازها، رابطه مستقیم دارد. مسئله مورد بررسی در این تحقیق در ارتباط با بانکداری الکترونیک است. ما در این تحقیق در صدد بررسی مولفههای موثر بر رضایتمندی مشتریان از بانکداری الکترونیک با مدلهای چند معیاره فازی برآمدهایم. 1-3) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق توجه کردن و اهمیت دادن به آرا و عقاید مشتری در وی تعلق خاطری را نسبت به سازمان بوجود آورده و سبب میگردد نه تنها در مشتری نوعی رضایتمندی بوجود آید، بلکه وی خود را جزئی از سازمان بداند. این رضایتمندی نیز کلید موفقیت بانک است، چون برای سیستم بانکداری مشتری راضی و خوشحال خیلی بیشتر از یک برنامه مالی و سرمایهگزاری سودآور است و خیلی بیشتر از یک برنامه نیروی انسانی برای کارکنان رضایت خاطر ایجاد می کند و خیلی بهتر از یک سیستم بازاریابی تبلیغات مثبت برای یک بانک فراهم می آورد. پس در میان آنچه که مدیران بانک باید بدانند هیچ کدام مهمتر از موضوع رضایت مشتری نیست.[14] از آنجا که مشتریان در فرایند فعالیتهای سازمانی نقش اساسی ایفا نموده و با افکار و سیاستهای خود بر سرنوشت سازمان تاثیر میگذارند، لذا شناخت نیازهای آنها، پیش بینی و تعیین نیازهای پنهان و رفع این نیازها جهت دستیابی به سطح بالای رضایتمندی آنها از ارکان اساسی و سازمانی میباشد. هرگونه برنامهریزی و طراحی برای بهبود سازمانی در بانک بایستی بر اساس انتظارات و نیازهای مشتریان صورت گیرد. ضمن آنکه برای ارائه تصویری روشن از میزان رضایتمندی مشتریان لازم است با شناسایی عوامل موثر بر رضایتمندی آنان، میزان رضایت مشتریان داخلی (کارکنان) و مشتریان خارج سازمانی (ارباب رجوع) از هر کدام از عوامل مذکور مورد سنجش قرار گیرد.[3] همانطور که قبلا نیز گفته شد، امروزه همه سازمانها از جمله بانکها تحت تاثیر پیشرفت تکنولوژی اطلاعات و اینترنت قرار گرفتهاند که این باعث بوجود آمدن بانکهای الکترونیکی، نظام بانکداری الکترونیک، کارکنان الکترونیک و مشتریان الکترونیکی شده است. تحول در نظام بانکداری به این صورت خاص بر اقتصاد جوامع تاثیر مثبت و بسزائی دارد. از جمله خدمات بانکداری الکترونیک میتوان: پرداخت الکترونیک، انتقال وجه الکترونیک، دریافت موجودی به صورت الکترونیک و برداشت وجه و غیره را نام برد. ارائه خدمات بانکی بصورت الکترنیک و از طریق اینترنت سبب صرفهجویی در زمان و هزینه شده و همچنین مرزهای جغرافیایی حذف و محدودیت مکان از میان برداشته خواهد شد. از آنجایی که همه جوامع بشری بدنبال پیشرفت در تکنولوژی و اقتصاد هستند، تحقیق و شناخت سازمانهای الکترونیکی و اینکه خدمات و سرویسهای ارائه شده به چه صورت باشند و عوامل موفقیت آنها برای هر سازمان و برای جامعه در برگیرنده آن سازمان لازم و ضروری است. به همین جهت در این پایاننامه به بررسی عوامل موثر بر رضایتمندی مشتریان (به عنوان مهمترین عضو یک سازمان) در بانکداری الکترونیک خواهیم پرداخت. 1-4) اهداف پژوهش هدف اصلی تحقیق تدوین مؤلفه های مؤثر بر رضایت مشتریان در بانکداری الکترونیک هدف فرعی تحقیق - رتبه بندی مولفه های رضایت مشتریان از بانکداری الکترونیک 1-5) سوالات پژوهش سوال اصلی تحقیق - مؤلفه های مؤثر بر رضایت مشتریان در بانکداری الکترونیک کدامها هستند؟ سوال فرعی تحقیق - رتبه بندی(ترتیب اهمیت) مولفه های رضایت مشتریان در بانکداری الکترونیک چگونه است؟ 1-6) فرضیات تحقیق فرضیه های متناسب با سوال اصلی پژوهش 1 -امنیت عامل مؤثری در رضایتمندی مشتری در بانکداری الکترونیک است. 2- سرعت عامل مؤثری در رضایتمندی مشتری در بانکداری الکترونیک است. 3- سهولت عامل مؤثری در رضایتمندی مشتری در بانکداری الکترونیک است. 4- دسترسی عامل مؤثری در رضایتمندی مشتریان در بانکداری الکترونیک است. 5- اطمینان عامل مؤثری در رضایتمندی مشتریان در بانکداری الکترونیک است. 6- ارتباط عامل مؤثری در رضایتمندی مشتریان در بانکداری الکترونیک است. 1-7)نوع و روش تحقیق تحقیق مذکور از نوع تحقیقات کاربردی می باشد و روش تحقیق به صورت مطالعات میدانی عمقی و با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه های غیر رسمی با مدیران ارشد بانک ها و مشتریان بانک صورت گرفته است. 1-8) مشکلات و محدودیتهای تحقیق انسان ها در زندگی اجتماعی خویش همیشه با مشکلات و محدودیت هایی مواجه بوده و هستند. بنابر طبیعت امر در این تحقیق نیز ایجاب می کند که از زمان انتخاب موضوع تا تهیه گزارش نهایی و حین جمع آوری اطلاعات با مشکلات و محدودیت هایی مواجه شویم که سعی در کمرنگ کردن اثر این مسائل بر تحقیق و استفاده از این محدودیت ها به عنوان فرصتی در جهت پیشبرد اهداف تحقیقی بوده است. یکسری از محدودیت های به وجود آمده در حین پژوهش عبارتند از: - تأخیر بیش از اندازه مشتریان در پاسخ گویی به سوالات پرسش نامه - عدم امکان دسترسی آسان به برخی از مدیران و متخصصان جهت انجام مصاحبه های حضوری 1-9) قلمرو تحقیق قلمرو موضوعی: قلمرو این موضوع پژوهش تدوین مؤلفه های مؤثر بر رضایت مشتریان در بانکداری الکترونیک با مدلهای چند معیاره فازی در استان کرمان است. قلمرو مکانی: مشتریان بانک ملی ایران در استان کرمان و شهرستان اسلامشهر و کتابخانه های دانشگاه های تهران وسایر مؤسسات و ارگان های مربوطه جهت تدوین ادبیات تحقیق. 1-10) تعریف واژههای کلیدی در این قسمت بعضی از اصطلاحات و واژههای کلیدی استفاده شده در این پایاننامه تعریف میشوند: مشتری[1]: مشتریان، مردم یا عملیاتی هستند که محصول یا نتایج یک عملکرد را مصرف میکنند یا به آنها نیاز داشته و از آن بهره میبرند. چون هر عملکردی در یک سازمان به یقین دارای هدفی است، بنابراین مشتریانی دارد.[2] رضایت[2]: رضایت احساس خوشایند یا ناامیدی فرد است که از مقایسه عملکرد ادراک شده یک محصول یا پیامد با انتظارات بدست میآید.[18] خدمات[3]: خدمات عبارت است از انجام دادن اموری که از مجموعهای از مزایا را به مشتریان عرضه میکند.[24] بانکداری الکترونیک: بانکداری الکترونیک، اساساً به فراهم آوردن امکان دسترسی مشتریان به خدمات بانکی با استفاده از واسطه های ایمن و بدون حضور فیزیکی اطلاق می شود.[20] 1-11) ساختارتحقیق این پژوهش در پنج فصل ارائه شده است. فصل اول به کلیات پژوهش ، فصل دوم به مرور مبانی نظری پژوهش و فصل سوم را به روش شناسی اختصاص داده ایم. در فصل چهارم، داده های جمع آوری شده از پرسشنامه را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم. در نهایت در فصل پنجم، نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها را بیان کرده و پیشنهاداتی در زمینه موضوع مورد پژوهش ارائه داده ایم. شکل 1-2 ساختار پژوهش را نشان می دهد. شکل 1-2: ساختار پژوهش فصل دوم ادبیات تحقیق و مبانی نظری -1) مقدمه در دهههای اخیر، بخش خدمات مالی دستخوش تغییر و تحول زندگی در پیشرفت تکنولوژی اطلاعات، سطح زندگی مردم و افزایش سطح سواد جوامع شده است. امروزه بانکها به عنوان سازمانهایی که وظیفه ارائه خدمات مالی را به افراد جامعه دارند، به شدت تحت تاثیر این تغییرات، بویژه تکنولوژی اطلاعات قرار گرفتهاند. پیشرفت در تکنولوژی اطلاعات و بکار گیری آن سبب شده است، ساختار صنعت بانکداری و ماهیت رقابت در آن تغییر کند. تا پیش از این تغییرها، تفکر رایج این بود که مشتریان برای امور مالی خود به بانکها نیاز دارند و از سوی بانکها اقدامات جدی برای جلب و حفظ مشتری صورت نمیگرفت. اما تغییرات پیشگفته سبب شد که بانکها در نگرش خود نسبت به مشتریان و فعالیتهای مالی آنها بازنگری نمایند. از طرف دیگر با توسعه فلسفه و تفکر بازاریابی و مشتری مداری به عنوان یکی از ارکان موفقیت سازمانها در جهان رقابت آمیز امروزبانکها، به خاطر ارائه خدمات مناسب به مشتریان و پیشی گرفتن از رقبا در بازار پر رقابت مالی به رویکردهای مختلف بانکداری الکترونیک روی آورده اند. به نظر می رسد اهمیت بانکداری الکترونیک بر همگان آشکار می باشد اما نکته ای که در کشور ما به آن کمتر توجه شده است، پذیرش و انطباق با این فن آوری نوین از سوی کاربران و کنار گذاشتن رویه های سنتی است. فاصله زیاد کشور ما با کشورهای پیشرفته در زمینه ایجاد فن آوری باعث شده تا به عنوان وارد کننده فن آوری عمل کرده و مکرراً شاهد ورود فن آوری های جدید که در برخی موارد هزینه های سنگین نیز به همراه دارد، باشیم از طرفی در بسیاری از موارد شاهد هستیم که این فن آوری ها به طور مناسب مورد استفاده قرار نگرفته اند. رشد تکنولوژی اطلاعات باعث غفلت از تغییر نیازهای مشتریان می گردد این تکنولوژی باید همزمان با تغییر نگرشهای مشتریان توسعه یابد، در غیر این صورت بانکها باید هزینه گزافی را صرف بازاریابی تبلیغات به منظور ترغیب مشتریان به استفاده از خدمات جدید نمایند. در این فصل، این تحقیق به بررسی به ادبیات موضوع و پژوهشهای انجام شده پیشین در نظام بانکداری، در زمینه رضایت مشتری و اهمیت مشتریان پرداخته و با استفاده از آنها در فصلهای آتی پیشنهادها و راهبردهای کاربردی برای انجام اصلاحات و نوآوری در نظام بانکداری الکترونیک میکند. 2-2) پیشینه نظری 2-2-1) مفهوم مشتریاز دیدگاه حقوقی و از دیدگاه حقوق دانان در سراسر دنیا، پاسخ به این پرسش که مشتری کیست؟ نسبتاً ساده است. مشتری شخص، اشخاص یا سازمان هایی هستند که با دیگری قرارداد می بندند تا برایشان کالا یا خدمتی ارائه کنند. مشتری کسی است که یک فرد یا سازمان نیازی را برای او تامین می کند. امکان دارد این نیاز مربوط به نوعی کالای فیزیکی و یا خدمت باشد. بیشتر داد و ستدها مستلزم زنجیره ای از مشتریان به صورت زیر است: شکل2-1: مفهوم مشتری [20] سازمان ب یکی از مشتریان سازمان الف(عرضه کننده) است؛ پ مشتری ب است و بدین گونه ادامه می یابد. توجه به این واقعیت اهمیت دارد که شاید خریدار غیر از مصرف کننده نهایی باشد و نیز امکان دارد که مقدار زیادی اطلاعات بین آنها رد و بدل شود. در زنجیره مشتری برداشتن هر گام موجب افزایش ارزش کالا یا خدمت می شود[20]. دو نوع مشتری در ادبیات مطرح است : مشتریان داخلی[4] که در فرآیندهای درونی سازمان وجود دارند همان کارکنان سازمان می باشند و مشتریان بیرونی[5] که در بازار وجود دارند. جلب رضایت مشتری بیرونی اهمیت بیشتری دارد اما تامین رضایت مشتریان درونی جزء شرایط اجتناب ناپذیر و لازم و ضروری برای راضی کردن مشتریان بیرونی موجود در بازارها می باشد [78]. شکل2-2: چرخه رضایت انواع مشتریان [32] یک همبستگی مثبت بین رضایت مشتریان بیرونی و موارد زیر وجود دارد[32]:
همچنین یک همبستگی منفی بین رضایت مشتریان بیرونی و نرخ جابجایی و خروج کارکنان وجود دارد[38]. انواع مختلفی از مشتریان بیرونی در بازارها وجود دارد؛ به عنوان مثال در یک شرکت حمل و نقل، هم رئیس شرکت و هم راننده کامیون، مشتریان مهم کارخانه سازنده کامیون محسوب می شوند. رئیس شرکت حمل و نقل علاقه به قیمت مناسب، میزان مصرف سوخت، مدت زمان قابل استفاده از کامیون و غیره دارد و علائق راننده کامیون را می توان مواردی چون ایمنی، راحتی و غیره ذکر کرد[78]. معمولاً درصد کمی از مشتریان هستند که بیشتر سود سازمان را خلق می کنند و سازمان ها نیز باید فعالیت های خود را بر روی این دسته کوچک اما سودآور از مشتریان متمرکز کنند. بدین منظور لازم است که مشتریان را بر روی سلسله مراتبی بر اساس اهمیت طبقه بندی کنیم: جدول 2-1 :سلسله مراتب مشتریان بر اساس اهمیت [32]
گروه اول مشتریان بیرونی برای سازمان بسیار مهم هستند چراکه در سودآوری سازمان نقش حیاتی و استراتژیک ایفا می کنند و همچنین جریان نقدینگی سازمان را تامین می کنند. یک مشتری سود آور شخص، خانوار یا شرکتی است که در طول زمان جریان درآمدی برای شرکت ایجاد می کند؛ که از سطح قابل قبول جریان هزینه های مربوط به جلب، فروش و ارائه خدمات به او که شرکت به این امر اختصاص داده بیشتر است[42]. از طرف دیگر مدیریت ارشد نیز در دسته مشتریان داخلی بسیار مهم است چراکه بر فرهنگ سازمان و اعتقادات کارکنان تاثیر می گذارند و همچنین کارکنان را هدایت و رهبری می کنند و برای رسیدن به اهداف سازمان با کارکنان ارتباط برقرار می کنند. مدیریت ارشد نیاز دارد که ارزش را از دید مشتری بیرونی درک کند و این ادراک خود را به کارکنان (مشتریان درونی) نیز منتقل کند و این درست است که بگوییم مدیرانی که رضایت مشتریان درونی (کارکنان) خود را تامین می کنند در واقع رضایت مشتریان بیرونی خود را نیز حفظ می کنند[32]. 2-2-2) مفهوم رضایت مشتری تعاریف متعددی از مفهوم رضایت مشتری شده است اما تعریفی که به صورت گسترده در ادبیات پذیرفته شده است مربوط به اُلیور است: «رضایت پاسخ تحقق و کامیابی مصرف کننده است. قضاوتی است در مورد اینکه آیا ویژگی یک محصول یا خدمت یا خود محصول یا خدمت، یک سطح لذت بخش از تحقق و کامیابی مربوط به مصرف را فراهم کرده است یا خیر و شامل سطوح مافوق تحقق و مادون تحقق می باشد» [68]. اهمیت این تعریف از جنبه های مختلفی است که در زیر به آنها اشاره می شود: اول اینکه تمرکز روی مصرف کننده است نه مشتری، به صورت سنتی گفته می شود که مصرف کننده از محصول یا خدمت استفاده می کند در حالیکه مشتری بابت کالا و یا خدمت پول پرداخت می کند و ممکن است مصرف کننده کالا یا خدمت نباشد. اُلیور اشاره می کند که رضایتمندی از یک کالا یک ساخت است که نیاز به تجربه و استفاده از کالا دارد. نباید انتظار داشت که افرادی که بابت خرید کالا پول پرداخت می کنند اما از آن کالا استفاده نمی کنند و هیچ تجربه ای در مورد آن کالا ندارند، همان نوع رضایت/عدم رضایتی را داشته باشند که مصرف کننده کالا داراست. بنابراین از این به بعد وقتی در مورد رضایت مشتری صحبت می کنیم منظورمان همان رضایت مصرف کننده می باشد. دوم اینکه رضایت یک احساس است. یک حالت و نگرش کوتاه مدت که می تواند مجموعه شرایط را عوض کند. رضایت در ذهن مصرف کننده جای دارد و با رفتارهای محسوس و مشاهده پذیر همچون شکایت، انتخاب کالا و خرید مجدد متفاوت می باشد. سوم اینکه رضایت عموماً دارای یک آستانه است. آستانه ای که سطح بالای آن ماورای تحقق و کامیابی است و سطح پایین آن مادون تحقق و کامیابی می باشد. نکته مهم این است که تنها نباید روی سطح پایین تمرکز کرد. به عبارت دیگر رضایتی که مشتری دریافت می کند در صورتی که خیلی بیش از سطح بالا باشد، کاهش خواهد یافت پس باید هردو سطح این آستانه را مد نظر داشت. اما اگر بخواهیم مفهوم رضایت مشتری را به زبان ساده تری بیان کنیم می توانیم بگوییم که «رضایت ارزیابی مشتری از یک محصول یا خدمت است بر این اساس که آیا آن محصول یا خدمت نیازها و انتظارات مشتری را برآورده می کند یا خیر؟» علاوه بر موارد فوق واژه رضایت مندی در حوزه بازاریابی معانی به خصوص و مختلفی را در بر می گیرد: رضایتمندی می تواند به معنی مسرور کردن مشتری بکار رود [76].
ادراک ما از مفهوم رضایت مندی مشتری بر فعالیت هایی که انجام می دهیم تاثیر گذار است. اگر معنای نخست را برای رضایت مندی انتخاب کنیم در آنصورت هدف شرکت کاهش تعداد شکایات مشتریان خواهد شد. رضایت مندی عبارتست از احساسات خوشایند یا ناخوشایند شخص، که از مقایسه عملکرد ذهنی وی در قیاس با انتظارات ناشی می شود[42]. چنانکه صریحاً از این تعریف بر می آید، رضایت مندی تابع عملکرد ذهنی و انتظارات است. اگر عملکرد کالا کمتر از انتظارات ظاهر شود، مشتری ناخشنود می شود. اگر عملکرد کالا در حد انتظارات ظاهر شود، مشتری راضی و خشنود است و در صورتی که عملکرد کالا از انتظارات پیشی بگیرد مشتری بسیار خشنود یا به عبارت دیگر مسرور می شود. رضایت مشتری به عنوان ارزیابی کلی مشتری از عملکرد محصول یا خدمت تعریف می شود و این رضایت کلی اثر قوی و مثبتی بر وفاداری مشتری در دامنه وسیعی از محصول و طبقه بندی های مختلفی از خدمات دارد[29]. الورانیوو[6] و همکارانش در سال 2008 رضایت مشتری را به صورت پاسخ مشتری در پیرو تجربه مصرف مفهوم سازی کرده اند. که این پاسخ می تواند هم محاسباتی باشد و هم سوگیری احساسی داشته باشد. ارضای احتیاجات مشتری[7] یکی از مسائلی است که علاقه بسیاری را در ادبیات بازاریابی بر انگیخته است. اما انواع بسیار گوناگون رویکرد به این مساله نشان دهنده عدم یقین محققان در مورد آن است. عدم توافق در مورد مفهوم سازی ارضای نیاز مشتری باعث مشکلات در تحقیق، تعریف و اندازهگیری آن میشود[48]. هدف بسیاری از شرکت ها مسرور ساختن مشتریان است، چون مشتریانی که فقط خشنود باشند به راحتی و در صورت مواجه شدن با محصول بهتری که توسط فروشنده دیگر عرضه می شود، فروشنده خود را عوض می کنند. مشتریانی که از خرید از یک فروشنده بسیار راضی و خشنود می شوند کمتر حاضرند فروشنده خود را عوض کنند و کالای مورد نیاز خود را از منبع دیگری خریداری کنند. خشنودی زیاد یا رضایت فراوان، نه فقط رجحان منطقی؛ بلکه یک نوع وابستگی عاطفی نسبت به نام تجاری ایجاد می کند. نتیجه این پیوند عاطفی، وفاداری بسیار بالای مشتری است. اما مشتری چگونه به انتظارات خود شکل می دهد؟ انتظارات مشتری تحت تاثیر:
در صورتیکه بازاریابان انتظارات خریداران را بالا ببرند امکان نارضایتی وجود دارد. تعدادی از شرکت های بسیار موفق امروزی، سطح انتظارات بالایی تعیین می کنند و عملکردی درخور این سطح نیز ارائه می دهند. هدف این شرکت ها رضایت مندی فراگیر مشتری است. مشتریان وقتی از کالایی که خریده اند یا خدمتی که دریافت کرده اند ناراضی باشند ممکن است شکایت کنند، این بدین معنی است که درصد یا تعداد مطلق شکایت ها می تواند شاخصی از عدم رضایت مشتری باشد. شرکت ها باید هرآنچه می توانند انجام دهند تا این نارضایتی را حذف کنند. هدف نهایی شرکت کاهش تعداد شکایات مشتریان تا میزان صفر می باشد [77]. اگر ما در کاهش تعداد شکایات مشتریان تا رسیدن به میزان صفر موفق باشیم می توانیم بگوییم که عدم رضایت مشتری را توانسته ایم حذف کنیم، اما مهم است که بدانیم حذف عدم رضایت مشتری همواره به معنی رسیدن به رضایت مشتری نمی باشد. برای رسیدن به رضایت مشتری چیزهای بیشتری نیاز است[77]. انتظارات مشتری به طور کلی از بهبود در محصول و خدمت ناآگاه است. اما این خصوصیات در کیفیت فعلی حیاتی میباشد. شکل 2-3 : رابطه بین انتظارات مشتری و رضایت مشتری [77] 2-2-3) اهمیت رضایت مشتری رضایتمندی مشتری، امری فراتر از یک تأثیر جنبی مثبت بر روی مساعی به عمل آمده مؤسسه است. به عبارت دیگر تنها کارکنان را وادار به ادامه فعالیت نمی کند بلکه منبع سودآوری یک مؤسسه اند، آنها دلیلی برای ادامه فعالیت یک شرکت هستند. در صورتی که یک مؤسسه مشتریان خود را از حیث کالا و خدمات ارائه شده به آنها راضی نگه ندارد از گردونه رقابت خارج خواهد شد، مگر اینکه یک موقعیت انحصاری داشته باشد. پیتر دراکر می گوید: قصد هر تجارت، خلق و حفظ مشتری است[18] . آرتورآرتنر در خصوص اهمیت مشتری می گوید: " مشتری مزاحم کار ما نیست، او منظور کار ماست. ما به او لطف نمی کنیم بلکه به او خدمت می کنیم، او به ما لطف می کند که به ما فرصت می دهد به او خدمت کنیم." [4] بر خلاف شرکتهای تولیدی که مکان خاصی را برای بازبینی محصول و بر طرف ساختن اشتباهات اختصاص می دهند، در کار خدمات امکان چنین بازبینی وتجدید نظری وجود ندارد. زیرا در بسیاری از موارد مشتریان ناراضی حتی حاضر نمی شوند زحمت شکایت کردن را نیز قبول کنند، به عقیده سجادی(1377) رضایتمندی مشتری، امری فراتر از یک تأثیر جنبی مثبت بر روی مساعی بعمل آمده در سازمان است. سجادی همچنین معتقد است مشتریان رضایتمند نه تنها کارکنان را وادار به ادامه فعالیت می کنند بلکه منبع سودآوری یک مؤسسه اند وآنها دلیلی برای ادامۀ فعالیت یک سازمان هستند. در پژوهشی که در زمینه بازاریابی صورت گرفته است با نتایج ذیل حاصل گردیده است. 1-درصد از مشتریان ناراضی یک فروشگاه مجدداً از آنجا خرید کرده یا حتی دوباره به آنجا مراجعه کرده اند. 2-هریک از مشتریان ناراضی حداقل به 9 نفر دیگر عدم رضایت خود را بازگو می کنند. 3-13 درصد از مشتریان ناراضی قبلی عدم رضایت خود را با بیش از 20 نفر دیگر در میان می گذارند. 4- تحت این شرایط حدود 5 برابر وقت، تلاش، انرژی، پول برای جذب مشتری جدید نسبت به حفظ مشتری قدیم صرف می شود. 5-هر مشتری حداقل به 5 نفر دیگر رضایتش را خبر می دهد که فقط بعضی از آنان می توانند مشتری محصول یا خدمت مربوطه شوند. 2-2-4) اهمیت اندازه گیری رضایت مشتریدر سالهای اخیر سرویسهای بانکها شباهت های زیادی به هم پیدا کرده است، تا جایی که میتوان گفت این بانکها محصولات یکسانی را ارائه می کنند[46]. بر اساس تحقیقات به عمل آمده مشتریان بانکها تفاوت بسیار ناچیزی در میان محصولات ارائه شده بانکهای مختلف مشاهده می کنند[69]. دلیل عمدهی این مساله نسخه برداری محصولات ارائه شده در مدت زمان بسیار کم از طرف رقباست. این واقعیت به فضای بسیار رقابتی در زمینهی بانکداری انجامیده است [72] و بانکها را به سمت روشهای مشتری مدارانه سوق داده است. در فضایی چنین رقابتی، تکیه بر خدمات و محصولات ارائه شده برای رقابت ناممکن است [46]و بانکها سعی بر آن دارند که از طریق خدمات بهتر از رقبا پیشی بگیرند[49].کسب رضایتمندی مشتری با استفاده از خدمات برتر استراتژی موفقی است که طرفداران روز افزونی پیدا کرده است. این استراتژی بازدهی صددرصد بنگاه از دیدگاه مشتری را هدف قرار میدهد تا در نهایت بتواند وفاداری مشتری را حفظ کند[66]. با مطالعه ادبیات موضوع می توان مهم ترین دلایل اندازه گیری و سنجش رضایت مشتری در سازمان ها را به شرح زیر بیان کرد: 1. ارزیابی خدماتی که سازمان ارائه می کند منبع بسیار غنی از اطلاعات غیر قابل دسترس است. 2. سنجش رضایت مشتری مشخص می کند که عملکرد سازمان تا چه حد در ایجاد رضایت مشتری مؤثر بوده است. 3. سنجش رضایت مشتری نشان می دهد که همکاری بین منابع مختلف کاری تا چه اندازه فعال است. 4. در اندازه گیری رضایت مشتری تاثیر عوامل مهم تر و کلیدی تر مشخص می شود. 5. اندازه گیری رضایت مشتری ویژگی های مختلف مشتری را که گاهی به هزاران متغیر می رسد به تفکیک برای ما روشن می کند. 6. سنجش میزان رضایت مشتری ابزارهای ایده آل و مخصوص هر سازمان و مشتریانش را شناسایی می کند. 7. اندازه گیری رضایت مشتری یک ابزار کنترلی مؤثر برای عملکرد کلی شرکت ارائه می دهد. 8. سازمان از نیازها و خواسته های مشتری با برقراری ارتباط مطلع می شود و به او نزدیک تر می گردد. 9. نظم و استمرار این اندازه گیری و نیاز سنجی های پی در پی مشتری باعث شناسایی برتری های اقتصادی، به مقتضای شرایط خاص زمانی می گردد. وفاداری مشتری یکی دیگر از عوامل بسیار موثر در اندازهگیری میزان رضایت مشتری است. در حقیقت مشتریان وفادار که خریدهای مکرر از یک شرکت انجام میدهند یکی از موثرترین عوامل در موفقیت شرکتها می باشند [28] . یافته های تحقیقات نشان می دهد که رضایت مشتری به وفاداری مشتری مربوط می شود که وفاداری مشتری هم در نهایت برای سازمان سودآوری به همراه دارد. زنجیره سود خدمات در بسیاری از تحقیقات به صورت زیر فرض شده است: البته برخی تحقیقات رابطه ای دو طرفه به صورت زیر بین اجزای فوق فرض کرده اند: بر اساس مقالات جدیدتر، تئوری زنجیرهی سوددهی بر این مبنا قرار دارد که سوددهی هر سازمان تحت تاثیر رضایت مشتریان و رضایت مشتری تحت تاثیر احساس مشتری از ارزش خدماتی که دریافت می کند، دارد. این ارزش بر اساس برداشت مشتری از خدمات در برابر مبلغی که برای آن می پردازد، تعریف می شود [32]. 2-2-5) عوامل اصلی تعیین کننده رضایت مشتری در صنعت بانکداریامروزه تعداد رو به رشدی از بانکها استراتژی هایشان را به سوی تامین رضایت مشتری جهت دهی می کنند. در حقیقت، محققان اثبات کرده اند که رضایت مشتریان ارتباط مستقیم با رفتارهای مشتری مثل خرید متقابل[8]خدمات مالی، تبلیغات دهان به دهان مثبت، تمایل به پرداخت بهینه قیمت[9] و گرایش به داشتن بانک رابطه مدار، ارتباط دارد[64] [62]. [1] -customer [2] -satisfication [3] -service [4] Internal Customers [5] External Customers [6] -Olorunniwo [7] -The satisfaction of customer needs [8]- Cross-buying [9] -Premium-price |
![]() تاثیر ارائه مجدد صورتهای مالی بر رشد شرکتچکیده : ارائه مجدد صورتهای مالی برای بازار، حاوی اطلاعات جدیدی است. از دیدگاه سرمایه گذاران اخبار ارائه مجدد صورتهای مالی فقط بیانگر مشکلات عملکرد دوره گذشته نیست، بلکه نوعی پیش بینی مشکلات آتی برای شرکت و مدیریت آن نیز محسوب میشود و موجب سلب اطمینان سرمایه گذاران نسبت به اعتبار و شایستگی مدیریت و کاهش کیفیت سودهای گزارش شده میگردد. تجدید ارائه صورت های مالی عاملی است که میتواند قابلیت اتکای اطلاعات مالی منتشره را در هاله ای از ابهام قرار دهد. در این تحقیق به بررسی تاثیر ارائه مجدد صورتهای مالی بر رشد شرکت بطور کلی و اجزای آن شاملرشد تامین مالی داخلی و خارجی پرداخته شد و مشخص گردید که ارائه مجدد حسابداری در ایران، تاثیر منفی و کم اهمیتی بر نرخ رشد شرکتها دارد که این اثر در رابطه با نرخ رشد تامین مالی خارجی شرکتها برجسته تر از نرخ رشد تامین مالی داخلی آنها است. با توجه به این نتایج می توان گفت ارائه مجدد با ایجاد یک عدم اطمینان از چشم انداز آتی شرکت، مانع از توانایی شرکت جهت تامین مالی خارجی با هزینه ی کمتر می گردد و بدین صورت سطح منابع نقدی شرکت برای اتخاذ پروژه های سرمایه گذاری سودآور کاهش می یابد که این امر موجب کاهش در رشد شرکت می گردد و این اثرات برای شرکتهایی که بدلیل تخلف مالی، ارائه مجدد داشته اند، مشهود تر است. واژگان کلیدی: ارائه مجدد صورتهای مالی، تامین مالی خارجی، رشد شرکت فهرست: عنوان شماره صفحه فصل اول : طرح و کلیات تحقیق مقدمه... 2 بیان و طرح مسئله... 2 ضرورت و اهمیت تحقیق.. 7 اهداف تحقیق...... 8 فرضیه های تحقیق.... 8 روش تحقیق.... 9 جامعه آماری و روش نمونه گیری.... 9 روش گردآوری اطلاعات و داده ها..................... 10 روش تجزیه و تحلیل داده ها........................ 10 محدودیتهای تحقیق................................. 11 تعاریف عملیاتی واژگان تحقیق...................... 12 ساختار کلی تحقیق................................. 13 فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه تحقیق مقدمه............................................ 16 بخش اول : مبانی نظری گزارشگری مالی و صورتهای مالی..................... 17 اهداف گزارشگری مالی و صورتهای مالی............... 19 نقش صورتهای مالی در تحقق هدفهای گزارشگری مالی.... 23 استفاده کنندگان از صورتهای مالی و نیازهای اطلاعاتی آنها 27 اطلاعات حسابداری و تصمیم گیری..................... 28 تامین مالی و رشد شرکت............................ 29 خصوصیات کیفی اطلاعات.............................. 32 تجدید ارائه صورتهای مالی......................... 35 تعدیلات سنواتی.................................... 38 علل تجدید ارائه صورتهای مالی..................... 39 ریشه های تجدید ارائه صورتهای مالی................ 42 تاثیر آستانه اهمیت بر تجدید ارائه صورتهای مالی... 44 واکنش به علل تجدید ارائه صورتهای مالی............ 46 گزارشگری تجدید ارائه صورتهای مالی................ 48 تجدید ارائه صورتهای مالی و رشد شرکت.............. 49 بخش دوم : پیشینه تحقیق مطالعات تجربی انجام شده در خارج از کشور.......... 51 مطالعات تجربی انجام شده در داخل کشور............. 59 جمع بندی......................................... 64 فصل سوم : روش تحقیق مقدمه............................................ 66 روش تحقیق........................................ 67 نوع تحقیق........................................ 68 فرضیه های تحقیق.................................. 69 الگوهای پژوهش.................................... 69 متغیرهای تحقیق و نحوه ی اندازه گیری آنها......... 72 قلمرو تحقیق...................................... 75 قلمرو مکانی تحقیق................................ 75 قلمرو زمانی تحقیق................................ 75 جامعه آماری...................................... 75 روش نمونه گیری و حجم نمونه....................... 76 نحوه ی جمع آوری داده های مورد نیاز............... 77 روش های آماری.................................... 77 فصل چهارم : تجزیه و تحلیل آماری یافته های تحقیق مقدمه............................................ 85 آمار توصیفی...................................... 86 آمار استنباطی.................................... 89 مدل اول.......................................... 95 مدل دوم......................................... 127 خلاصه فصل........................................ 142 فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادها مقدمه........................................... 144 خلاصه موضوع...................................... 144 نتایج تحقیق..................................... 146 نتایج حاصل از آزمونهای آماری فرضیه اول تحقیق.... 147 نتایج حاصل از آزمونهای آماری فرضیه دوم تحقیق.... 147 بحث و بررسی تطبیقی یافته های تحقیق.............. 147 موانع و محدودیتهای تحقیق........................ 149 پیشنهادها....................................... 150 پیشنهادهایی بر اساس نتایج تحقیق................. 150 پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی.................... 150 منابع........................................... 151 پیوست........................................... 159 مقدمه ارائه مجدد صورتهای مالی برای بازار، حاوی اطلاعات جدیدی است. از دیدگاه سرمایه گذاران اخبار ارائه مجدد صورتهای مالی فقط بیانگر مشکلات عملکرد دوره گذشته نیست، بلکه نوعی پیش بینی مشکلات آتی برای شرکت و مدیریت آن نیز محسوب میشود و موجب سلب اطمینان سرمایه گذاران نسبت به اعتبار و شایستگی مدیریت و کاهش کیفیت سودهای گزارش شده میگردد. تجدید ارائه صورت های مالی عاملی است که میتواند قابلیت اتکای اطلاعات مالی منتشره را در هاله ای از ابهام قرار دهد. ارائه مجدد با ایجاد محدودیت در سرمایه گذاری های شرکت، موجب کاهش در رشد شرکت می شود. یک استدلال در حمایت از این بحث این است که ارائه مجدد به رابطه قراردادی بین شرکت و طرفین خارج از شرکت از جمله: مشتریان ، تأمین کنندگان و ... لطمه وارد میکند و بر جریان وجه نقد شرکت نیز اثر منفی می گذارد، یعنی سطح منابع نقدی داخلی موجود را برای سرمایه گذاری کاهش میدهد . استدلال دیگر این است که ارائه مجدد صورتهای مالی، توانایی شرکت را جهت دسترسی به هزینه های پایینتر تأمین مالی خارجی، کاهش میدهد. Albring ,Huang &pereira ,2013)) در این تحقیق به بررسی اثرات ارائه مجدد حسابداری بر رشد شرکت و اجزای آن شامل رشد تأمین مالی داخلی و خارجی پرداخته شده است. بیان و طرح مسأله در مفاهیم نظری گزارشگری مالی، هدف تهیه صورتهای مالی به عنوان هسته ی اصلی گزارشگری مالی، اینطور تعریف شده است : «ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره وضعیت، عملکرد و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری که برای طیف گسترده ای از استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی، مفید واقع شود».از طرف دیگر در فصل (خصوصیات کیفی اطلاعات مالی) مفاهیم نظری گزارشگری مالی آمده است: استفاده کنندگان صورتهای مالی باید بتوانند صورتهای مالی (وضعیت و عملکرد مالی) را طی زمان و همچنین با صورتهای مالی واحدهای تجاری مختلف، مقایسه کنند. بدین ترتیب ضرورت دارد آثار مالی معاملات و سایر رویدادهای مشابه در داخل واحد تجاری و در طول زمان برای آن واحد تجاری با ثبات رویه اندازه گیری و ارائه شود و در بین واحدهای تجاری مختلف نیز هماهنگی رویه در باب اندازه گیری و گزارشگری رعایت گردد. ( ساعی , باقرپور و موسوی ، 1391 ) آنچه از مطالب مزبور می توان نتیجه گرفت، این است که: ((اطلاعات مالی واحدهای تجاری زمانی میتواند مفید واقع شود که بتوان آن را با اطلاعات مشابه سالهای گذشته همان واحد ، و یا با اطلاعات مشابه سایر واحدهایی که در آن صنعت فعالیت میکنند، مقایسه کرد )) اما تغییرات مستمر و مداومی که در شرایط اقتصادی و اجتماعی صورت میگیرد، تغییر در اصول و روش های حسابداری و همچنین پیچیدگی و حجم بالای معاملات تجاری، گاهی اوقات منجر به بروز اشتباهات یا تخلفاتی در گزارشگری مالی میشود، که در نتیجه تجدید ارائه صورتهای مالی منتشر شده اجتناب ناپذیر می باشد. طبق اصول پذیرفته شده حسابداری، صورت های مالی سنوات گذشته به 2 دلیل تغییر در رویه (اصل) حسابداری و اصلاح اشتباهات حسابداری تجدید ارائه می شوند. اما در این تحقیق سعی میشود عوامل موثر بر ایجاد ارائه مجدد حسابداری در قالب 2 گروه زیر مورد بررسی قرار گیرد. 1. ارائه مجدد صورتهای مالی ناشی از وجود خطای اندازه گیری حسابداری 2. ارائه مجدد صورتهای مالی بدلیل وجود تخلف مالی که منظور از خطای اندازه گیری حسابداری همان مواد مذکور ، یعنی تغییر در رویه حسابداری و اصلاح اشتباهات می باشد و تخلف مالی هم موارد عدم پرداخت بموقع تعهدات مالی شرکت مانند : بازپرداخت تسهیلات بانکی ، بدهی های مالیاتی، بدهی های تأمین اجتماعی، سایر بدهی های با اهمیت و جرایم در نظر گرفته شده است. از طرف دیگر ، در بخشی دیگر از استانداردهای حسابداری تاکید شده است :"صورتهای مالی باید در بر گیرنده اقلام مقایسه ای دوره قبل باشد، به جز در مواردی که یک استاندارد حسابداری نحوه ی عمل دیگری را مجاز یا الزامی کرده باشد ." پس با توجه به الزام ارائه ارقام مقایسه ای و حفظ ثبات رویه از دوره ای به دوره دیگر، همواره انتظار می رود که رقم ارائه شده برای هر یک از عناصر مالی در گزارش های مالی دوره جاری، با رقم تجدید ارائه شده برای همان دوره در گزارش های مالی سال بعد برابر باشد. اما در برخی موارد بنا به عللی که ذکر شد، این تساوی بر قرار نیست . اصلاح اشتباهات رخ داده در صورتهای مالی، نباید از طریق منظور کردن آن در سود و زیان سال جاری انجام گیرد، بلکه باید با ارائه مجدد ارقام صورتهای مالی سال یا سالهای قبل به چنین منظوری دست یافت. در صورت تغییر در رویه حسابداری ارقام سال جاری، بر مبنای رویه جدید منعکس و ارقام مقایسه ای سنوات قبل نیز بر مبنای رویه جدید، ارائه مجدد میگردد. بند 38 استاندارد حسابداری 6 ایران خاطر نشان می سازد: اثر تعدیلات سنواتی باید از طریق اصلاح مانده سود (زیان) انباشته ی ابتدای دوره در صورتهای مالی منعکس گردد. اقلام مقایسه ای صورتهای مالی نیز باید ارائه مجدد شود، مگر آنکه این امر عملی نباشد. در چنین شرایطی موضوع باید در یادداشت های توضیحی افشا گردد. همچنین میزان و ماهیت اقلام تشکیل دهنده تعدیلات سنواتی و دلایل توجیهی تغییر در رویه حسابداری و این امر که اقلام مقایسه ای صورتهای مالی ارائه مجدد شده است (یا عملی نبودن ارائه مجدد) باید در یادداشتهای توضیحی افشا شود. صورتهای مالی یک مکانیسم مهم برای انتقال اطلاعات خاص شرکت به سهامداران می باشد. اگر چه صورتهای مالی مطابق با اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) تهیه شده است اما استانداردهای حسابداری در مواردی اختیاراتی را برای مدیران ایجاد میکند که میتوانند صورتهای مالی (ترازنامه و سود و زیان) را متورم کنند و در نهایت منجر به ارائه مجدد صورتهای مالی شوند. در حقیقت صورتهای مالی تجدید ارائه شده به صورت شفاف و صریح پیام و علائمی پیرامون قابل اتکا نبودن صورتهای مالی دوره های گذشته و کیفیت پایین آنها ارائه می نمایند. کمیسیون بورس اوراق بهادار(SEC)ارائه مجدد صورتهای مالی را اینگونه توصیف می کند : " قابل رویت ترین شاخص حسابداری نادرست و منبع تحقیقات جدید." در این تحقیق به بررسی اثرات ارائه مجدد صورتهای مالی بر رشد شرکت بطور کلی و اجزای آن شامل رشد تأمین مالی خارجی و داخلی پرداخته شده است تا مشخص گردد ارائه مجدد حسابداری، اثر نامطلوب بزرگتری بر نرخ رشد تأمین مالی خارجی شرکت دارد. ارائه مجدد بطور بالقوه برای شرکتهای درگیر آن، پر هزینه است. ارائه مجدد اعتماد سرمایه گذاران را درباره اعتبار افشای شرکت، سلب میکند و موجب کاهش تقاضای اوراق بهادار شرکت و محدود کردن فرصتهای پیش روی آن میگردد که در نهایت منجر به کاهش قابل توجه در ارزش بازار شرکت می شود .بنابر این متعاقب ارائه مجدد، انتظارات سرمایه گذاران در مورد جریان های نقدی آتی و نرخ بازده مورد انتظار آن تغییر می یابد. بطور کلی گفته میشود که واکنش بازار نسبت به اعلان ارائه مجدد صورتهای مالی، منفی می باشد. دلایل احتمالی این واکنش منفی بازار عبارت است از: 1. تجدید ارائه، اخبار و اطلاعات جدیدی حاکی از کاهش جریان های نقدی مورد انتظار آتی، به بازار منتقل میکند. 2. نشانه ای از سیستم اطلاعاتی و گزارشگری حسابداری ضعیف و احتمالاً نقطه ی عطفی در ارتباط با بروز مشکلات مدیریتی شرکت است. 3. علامتی از رفتار فرصت طلبانه مدیریت است و مبین آن است که باید سود های گزارش شده قبلی بدلیل به کار گرفتن روش های پذیرفته نشده، برآوردها و اشتباهات عمدی و سهوی اصلاح گردد. شرکتهایی که با ارائه مجدد در صورتهای مالیشان مواجه هستند، هزینه ی بیشتری را از بابت تأمین مالی متحمل میشوند، بلاخص شرکتهایی که تأمین مالی خارجی دارند. ( شریعت پناهی و کاظمی ، 1389 ) بطور خاص اگر ارائه مجدد یک عدم اطمینان از چشم انداز آتی شرکت بوجود بیاورد، ممکن است مانع از توانایی شرکت جهت تأمین مالی کم هزینه تر گردد.این شرایط سطح منابع نقدی داخلی موجود در شرکت را برای سرمایه گذاری کاهش می دهد. مفهوم ناشی از هزینه بالای تأمین مالی این است که آن مانع از توانایی شرکت برای اتخاذ پروژه های سرمایه گذاری سود آور می باشد که این امر موجب کاهش در رشد شرکت میگردد. با توجه به مطالب بیان شده، هدف پژوهش حاضر بطور کلی اثبات تأثیر ارائه مجدد حسابداری بر کاهش رشد شرکتها میباشد. بنابراین با توجه به مطالب پیش گفته، سوالات اصلی تحقیق عبارتند از:
ضرورت و اهمیت پژوهش افزایش تعداد صورتهای مالی تجدید ارائه شده از سوی شرکتها و ابراز نگرانی تحلیگران و سرمایه گذاران و تدوین کنندگان قوانین و مقررات و نبود تحقیقات کافی در خصوص تجدید ارائه صورتهای مالی توسط شرکتها در ایران، انگیزه اصلی انجام این تحقیق است. با وجود فراوانی تجدید ارائه صورتهای مالی در ایران، تحقیقات و پایان نامه های بسیار اندک و انگشت شماری (به طور غیر مستقیم) به این موضوع پرداخته اند. فقدان تحقیقات دانشگاهی کافی در خصوص تجدید ارائه صورتهای مالی موجب گردیده تا سرمایه گذاران، قانون گذاران، حسابرسان و سایر گروه های استفاده کننده از صورتهای مالی توجه کافی به این موضوع نداشته باشند. ما در صدد هستیم با انجام این تحقیق به استفاده کنندگان صورتهای مالی کمک کنیم تا با درکی عمیق تر از ماهیت ارائه مجدد، تاثیر آن را بر جریان وجه نقد، نحوه ی تأمین مالی، میزان سرمایه گذاری و در نهایت رشد شرکت دریابند و همچنین بتوانند بین صورتهای مالی تجدید ارائه شده ناشی از تخلفات مالی و ناشی از خطاهای اندازه گیری حسابداری تفاوت قائل شوند. همچنین یافته های این تحقیق برای بستانکاران و تحلیلگرانی که جهت تعیین ارزش اعتباری یک شرکت بر برنامه ریزی های مالی و رشد تأمین مالی خارجی آن تکیه می کنند، اطلاعاتی را فراهم می کند. در نهایت می توان گفت داشتن یک درک وسیع از عواقب ارائه مجدد حسابداری از جمله کاهش در رشد شرکت با توجه به افزایش هزینه تأمین مالی خارجی آن که میتواند منجر به از بین رفتن ثروت سهامداران شود ، مفید است. بنابراین نبود تحقیقات کافی در خصوص تجدید ارائه صورتهای مالی از یکسو و بررسی رابطه ی آن با رشد شرکت، انگیزه اصلی این تحقیق می باشد. اهداف پژوهش خلاصه ی اهداف تحقیق پیش رو به شرح زیر است: 1.کمک به استفاده کنندگان صورتهای مالی از جمله سرمایه گذاران ، اعتبار دهندگان و تحلیلگران مالی به منظور درک بهترماهیت ارائه مجدد صورتهای مالی شرکتها و تاثیر آن بر رشد شرکتها بطور کلی و بر اجزای آن شامل رشد تامین مالی داخلی و خارجی، در جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید .
3.کمک به درک واکنش بازار سرمایه به اعلامیه ارائه مجدد مالی شرکتها. 4.کمک به ادبیات مالی مرتبط با ارائه مجدد صورتهای مالی. فرضیههای پژوهش برای حصول به اهداف تحقیق، دو فرضیه به شرح زیر تدوین گردیده است: فرضیه اول : نرخ رشد تامین مالی خارجی در شرکتهایی که صورتهای مالی را تجدید ارائه می کنند، در مقایسه با شرکتهایی که تجدید ارائه نداشته اند، در یک دوره زمانی یکسان کمتر است. فرضیه دوم : نرخ رشد تامین مالی خارجی در شرکتهایی که به علت وجود تخلفات مالی، صورتهای مالی را تجدید ارائه می کنند، در مقایسه با شرکتهایی که ارائه مجدد را به دلایلی غیر از تخلفات مالی انجام داده اند، کمتر می باشد. روش تحقیق در این تحقیق به بررسی اثرات ارائه مجدد حسابداری بر رشد شرکت و اجزای آن شامل رشد تأمین مالی داخلی و خارجی می پردازیم. مدل و متغیرهای مورد استفاده در این تحقیق، بر اساس مقاله ی" تاثیر ارائه مجدد حسابداری بر رشد شرکت " نوشته شده توسط ( Albring ,Huang &Pereira) در سال 2013 می باشد. برای آزمون فرضیات فوق، مدل اصلی رگرسیونی تحقیق به صورت زیر طراحی شده است: EFGit = α + 1βDIVit/TAit + β2 NIit/NSit + β3 NSit/NFAit + β4 LOG_TAit + β5 LTDit/TAit+ β6 NFAit/TAit + β7 Qit + β8 POSTit + β9 RESTATEMENTit + β10 POST * RESTATEMENTit + £it انتظار میرود که نرخ رشد شرکت بطور کلی، بدنبال یک ارائه مجدد، کاهش یابد و نتایج تحقیق نشان دهد که ارائه مجدد صورتهای مالی، تاثیر نامطلوب بیشتری بر نرخ رشد تأمین مالی خارجی شرکت دارد و همچنین ارائه مجدد، اثرات مشابهی بر شرکت ها ندارد؛ بدین معنی که تأثیر ارائه مجدد در نمونه شرکتهایی کهگزارش مالی آنها دارای تخلف می باشد، بیشتر (برجسته تر) است از شرکتهایی که بدلیل تصحیح خطاهای حسابداری قبلی، مجبور به تجدید ارائه گردیده اند. جامعه آماری و روش نمونه گیری جامعه آماری شامل کلیه شرکتهای غیرمالی پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران از سال 1382 هجری شمسی تا پایان سال 1392هجری شمسی می باشد که متشکل از دو گروه کلی شرکتهای دارای تجدید ارائه درصورتهای مالی و شرکتهای فاقد تجدید ارائه درصورتهای مالی بوده که دارای اطلاعات لازم جهت محاسبه متغیرهای تحقیق درطی دوره مورد بررسی می باشند. نمونه انتخابی تحقیق حاضر شامل تعداد 219 شرکت (متشکل از 127 شرکت تجدید ارائه شده و 92 شرکت فاقد تجدید ارائه) از کل شرکتهای جامعه آماری می باشد که هر شرکت دارای یک مشاهده در سال قبل از ارائه مجدد و یک مشاهده در سال بعد از ارائه مجدد می باشد که در مجموع 438 مشاهده سالانه صورتهای مالی شرکتها، نمونه ی تحقیق را تشکیل می دهند. روش گردآوری اطلاعات و داده ها دراین تحقیق از روش مطالعه کتابخانه ای برای جمع آوری مبانی نظری و پیشینه تحقیق استفاده شده است. همچنین داده های مورد نیاز برای آزمون فرضیه های تحقیق از طریق آرشیوهای بورس، پایگاه های اینترنتی و بانکهای اطلاعاتی بسته های نرم افزاری مختلف مانند ره آورد نوین و تدبیر پرداز جمع آوری شده است. روش تجزیه و تحلیل داده ها در تجزیه و تحلیل دادهها آمار توصیفی متغیرها ابتدا برای کل نمونه شامل میانگین، میانه، انحراف استاندارد و چارکهای 25% و 75% و سپس برای شرکتهای تجدید ارائه شده و شرکتهای گروه کنترل در دوره قبل و دوره بعد از تجدید ارائه به تفکیک محاسبه شده و در ادامه بوسیله آمار استنباطی کار پردازش اعداد انجام گرفت تا زمینه برقراری روابط بین دادهها و انجام تحلیلهای علمی به منظور آزمون فرضیهها فراهم شود. برای اینکار روشهای مختلف آماری در استنتاجها و تعمیم نتایج نقش بسزایی بر عهده دارند. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات جمعآوری شده و تفسیر آنها و قبول یا رد فرضیههای مطرح شده، ابتدا وجود یا عدم وجود رابطه بین متغیرهای پژوهش بررسی میشود.در راستای بررسی و تعیین رابطه (روابط) تعادلی بین چند متغیر اقتصادی سری زمانی از روش رگرسیون استفاده میشود. به منظور آزمون فرضیه های تحقیق، مدل اصلی پژوهش برای متغیرهای گروه رشد ( ذکر شده در فصل سوم تحقیق) برازش شده و پس از برازش مدل، آزمون معنیدار بودن ضرایب انجام میشود و در پایان نیز پیشفرضهای مدل بررسی شده است. خلاصه نتایج مدل شامل مقدارضریب تعیین، تعدیل شده و همچنین انحراف استاندارد بدست آمده برای هر مدل رگرسیونی و برآورد ضرایب مدل و آزمون معنیدار بودن آنها می باشد . محدودیتهای تحقیق در هر پژوهش عواملی بطور آشکار یا پنهان موجب کاهش اثربخشی تحقیق و کسب نتایج مناسب می گردد. در این تحقیق نیز عوامل و متغیرهایی وجود داشتند که ممکن است نتایج تحقیق را دستخوش تغییراتی نمایند. از جمله این محدودیتها می توان به موارد زیر اشاره کرد: 1- برای انجام تحقیق حاضر و انتخاب نمونه ی شرکتهای تجدید ارائه شده، محقق نیاز به اطلاعات شرکتهایی داشت که در طول دوره فعالیت خود فقط یکبار صورتهای مالی شان را تجدید ارائه کرده اند تا بتوان تاثیر واقعی ارائه مجدد را بر رشد شرکتها بررسی کرد. اما از آنجا که در ایران تقریبا اکثر شرکتها صورتهای مالی خود را هر ساله همراه با تجدید ارائه منتشر میکنند، محقق ناچار به انتخاب نمونه از میان شرکتهای موجود است، لذا این موضوع میتواند اثر بخشی نتایج تحقیق را تحت تاثیر قرار دهد. 2- همچنین برای انتخاب و جمع آوری نمونه شرکتهای گروه کنترل (شرکتهای تجدید ارائه نشده) نیاز به اطلاعات شرکتهایی داشتیم که در طول دوره فعالیت خود، اصلا صورتهای مالی تجدید ارائه شده نداشته باشند و از آنجایی که در ایران تقریبا انتخاب شرکتهایی با این ویژگی غیر ممکن است، به ناچار شرکتهایی را که در یک دوره مالی تجدید ارئه نداشته اند را انتخاب نمودیم، لذا این موضوع هم می تواند بر اثربخشی نتایج تحقیق تاثیر منفی داشته باشد. تعاریف عملیاتی ارائه مجدد صورتهای مالی : اصلاح صورتهای مالی که در گذشته منتشر شده اند بدلیل وجود اشتباه در صورتهای مالی دوره یا دوره های مالی قبل، تغییر رویه در دوره جاری نسبت به دوره یا دوره های مالی قبل و یا وقوع تقلب. |