![]() پترولوژی سنگ های آذرین آراسو و اسکارن مربوطه ( طارم سفلی، شمال غرب قزوین )چکیده منطقه مورد مطالعه در شمال غرب قزوین و در طارم سفلی است.زمین شناسی محدوده، متشکل از گدازهها و آذرآواری های (تراکی آندزیت، تراکی آندزیت بازالتی ، تراکیت و توف بلوری) با سن ائوسن است که شدیدا تحت تاثیر ماگماتیسم پس از ائوسن(الیگوسن) قرار گرفته است. سنگ شناسی توده نفوذی منطقهشامل کوارتز مونزونیت، مونزونیت و گرانیت می باشد که کوارتزمونزونیت بیشترین فراوانی را شامل می شود. مشاهدات سنگ شناسی و داده های ژئوشیمی نشان دهنده کالک آلکالن و متاآلومین نمونه های مورد مطالعه می باشد. طبق نمودارهای پتروژنز، گرانیتوئیدها و نمونه های آتشفشانی در محیط کمان آتشفشانی قاره ای تشکیل شده اند. گرانیتوئیدها نوع Iهستندو اکسید معمول، مگنتیت است. اسکارنوئیدهای منطقه آراسو باگرانیتوئیدها در نمودار عنکبوتی،روندی مشابه دارند و همچنین دریک نوع محیط تکتونیکی واقع شده اند پس منشاء آنها می تواند توده نفوذی باشد که در سنگ های آتشفشانی ایجاد متاسوماتیسم اسکارنی را نموده است. سیالات ماگمایی از طریق گسل ها و در نهایت شکستگی ها به داخل سنگ های قدیمیتر منطقه، آتشفشانی ها نفوذ کرده و دگرسانی های پروپیلیتی و آرژیلیتی حدواسط و همچنین اسکارنوئیدها را ایجاد نموده است. منشاء ماگمایی آهن با وجود فلوئور آپاتیت و اینکه گرانیتوئیدهای منطقه مولد این کانسارسازی هستند با وجود شباهت الگوی نمودارهای عنکبوتی مگنتیت با گرانیتوئیدها می تواند ثابت شود. با مقایسه الگوی پراکندگی عناصر نادر خاکی آپاتیت و مگنتیت با تیپ کایرونا در نمودارهای عنکبوتی و به دلیل نداشتن هیچ گونه شباهتی این تیپ را برای کانسنگ های مگنتیت - آپاتیت به طور کامل نمی توان پذیرفت ولی با وجود آنکه آهک به طور مستقیم مشاهده نشده است باز هم احتمال اسکارن بودن منطقه وجود دارد و نیاز به بررسی های بیشتری است چون اسکارنوئید در منطقه بسیار به اسکارن هادر جهان شباهت دارد. کلید واژهها : آراسو، گرانیتوئید نوع I، کالک آلکالن، کمان آتشفشانی، آپاتیت- مگنتیت،دگرسانی. فهرست مطالب فصل اول:کلیات.. 1 1-1-مقدمه...3 1-2- موقعیت جغرافیای طبیعی منطقه... 3 1-3 - راه های دسترسی به منطقه.. 3 1-4- جغرافیا و محیط زیست ناحیه.... 5 1-5- آب و هوای منطقه... 6 1-6- مطالعات پیشینو نتایج آن 7 1-7- بیان مسئله و فرضیات... 7 1-8- بیان روش و مراحل انجام تحقیق.. 8 1-9- هدف ها... 8 فصل دوم : زمین شناسی عمومی...................... 9 2-1- مقدمه..................................... 11 2-2- زون البرز................................. 11 2-3- زمین شناسی زون البرز - آذربایجان.......... 12 2-4- زون طارم.................................. 15 2-4-1- زیر زون طارم......................... 16 2-4-2- زیر زون هشتچین...................... 20 2-4-3- زیر زون رودبار....................... 21 2-4-4- زیر زون سلطانیه..................... 22 2-5-موقعیت منطقه مورد مطالعه در زمین شناسی ایران22 2-6- واحدهای سنگی موجود در منطقه............... 25 2-6-1-ائوسن (گدازه و آذر آواری)........... 29 2-6-2- نئوژن (توده نفوذی).................. 31 2-7- تکتونیک................................... 34 2-7-1- تکتونیک منطقه مورد مطالعه........... 35 فصل سوم: پتروگرافی.............................. 39 3-1-مقدمه..................................... 41 3-2-مقایسه نمونه های برداشت شده از منطقه در زیر میکروسکوپ با آنالیز XRD........................................ 41 3-3-بررسی نوع سنگ های منطقه مورد مطالعه....... 43 3-3-1-آتشفشانی ( گدازه و آذرآواری)........ 43 3-3-2-نفوذی (گرانیتوئید).................. 51 3-3-3- اسکارنوئید.......................... 58 3-4- بحث و استدلال.............................. 64 فصل چهارم: پترولوژی............................. 67 4-1- مقدمه..................................... 69 4-2- طبقه بندی های شیمیایی..................... 69 4-2-1- نمودارهای رده بندی سنگ های آتشفشانی و نفوذیTAS69 4-3-تعیین سری ماگمایی منطقه با استفاده از ترکیب شیمیایی 72 4-3-1- نمودارهای اکسید عناصر اصلی.......... 72 4-4-تغییرات اکسید عناصر اصلی و عناصر کمیاب .. 78 4-4-1-نمودارهای هارکر..................... 78 4-4-2- نمودارهای عنکبوتی.................... 82 4-5- مقایسه الگوی پراکندگی REEدر توده نفوذی نسبت به اسکارن و آنکلاو 84 4-6- تعیین محیط تکتونیکی....................... 86 4-6-1- آتشفشانی............................. 86 4-6-2- توده نفوذی........................... 88 فصل پنجم: زمین شناسی اقتصادی.................... 91 5-1- مقدمه..................................... 93 5-2- نحوه تهنشینی مواد معدنی در منطقه.......... 93 5-3-پتروگرافی سنگ های دگرسان شده............... 94 5-3-1- زون پروپیلیتی........................ 94 5-3-2- زون آرژیلیتی حد واسط................. 96 5-4- مطالعه نمونه های کانسنگی برداشت شده از منطقه 98 5-4-1- مگنتیت (4Fe3O)....................... 99 5-4-2- هماتیت (Fe2O3)....................... 100 5-4-3- گوتیت (FeO(OH........................ 101 5-4-4-روتیل(TiO2).......................... 101 5-5- نمودارهای تهی شدگی و غنی شدگی............. 102 5-6- الگوی پراکندگیREEدر مگنتیت وآپاتیت آراسو. 106 5-6-1- آپاتیت.............................. 106 5-6-2- مگنتیت.............................. 109 5-7- مقایسه الگوی پراکندگیREEدر مگنتیت و آپاتیت آراسو با تیپ کایرونا............................................ 110 5-8- مقایسه سنگ های نفوذی آراسو با سنگ های نفوذی همراه با اسکارن های جهان .......................................... 112 فصل ششم :بحث و نتیجه گیری...................... 115 فهرستمنابع................................... 120 فهرست اشکال شکل 1-1- منطقه آراسو در شمال غربی استان قزوین قرار دارد 4 شکل 1-2- مسیرهای دسترسی به منطقه آراسو.......... 5 شکل 2-1-موقعیتتقریبیگسلسلطانیه- تبریز،بهنقلاززینالی 14 شکل 2-2-تصویر چینه شناسی معادل سازند کرج در طارم20 شکل 2-3-زونهای زمین ساختی ایران (اشتوکلین،1968).23 شکل 2-4 - پهنه های مهم ساختاری- رسوبی ایران (آقانباتی، 1383) 23 شکل 2-5- واحد های ساختمانی- رسوبی ایران (نبوی، 1355) 24 شکل 2-6- پهنه بندی رسوبی- ساختاری ایران(افتخار نژاد، 1359)24 شکل 2-7- زیر پهنه های ایران مرکزی از دیدگاه( علوی، 1991) 25 شکل 2-8- تصویر ماهواره ای از منطقه مربوطه ( مربع زرد رنگ) 26 شکل 2-9- محدوده برداشت نمونه ها به اختصار در تصویر ماهواره ای 26 شکل 2-10- جایگاه زمین شناسی منطقه آراسو......... 27 شکل 2-11- دو تصویر از واحد Etv................. 30 شکل 2-12- نمایی از واحد E2v...................... 31 شکل 2-13- نمایی از واحدهایG1و G2................ 32 شکل 2-14 - نمونه آنکلاو موجود در کوارتز مونزونیت در واحدG1 32 شکل 2-15- نمایی از واحد G1و رگه مگنتیتی واقع در آن 33 شکل 2-16- نمای کلی از منطقه مورد مطالعه......... 34 شکل 2-17- نمودار گل سرخی شکستگی های آراسو (احمدی، 1392) 36 شکل 2-18- امتداد شکستگی های منطقه آراسو در تصویر ماهواره ای. 37 شکل 2-19- نمودار گل سرخی شکستگی های آراسو....... 37 شکل 3-1- نمونه های دستی تراکی آندزیت........... 43 شکل 3-2- نمونه دستی توف.......................... 44 شکل 3-3- کلینوپیروکسنی که بیوتیتی می شود و پلاژیوکلاز که در اطراف به کانی های ثانویه تبدیل شده است و بافت غربالی و خوردگی درآنها مشاهده می شود در تراکی آندزیت............................................. 45 شکل 3-4- کلینوپیروکسنی با ماکل کارلسباد است و بافت افیتیک در تراکی آندزیت بازالتی..................................... 47 شکل 3-5- اکتینولت با ماکل صلیبیو ترمولیت در مقاطع نازک تراکی آندزیتبازالتی..................................... 48 شکل 3-6- نتایج مربوط به آنالیز XRD برای نمونه تراکی آندزیت بازالتی 49 شکل 3-7- آلکالی فلدسپاتبا ماکل کارلسباد در مقاطع نازک تراکیت 50 شکل 3-8- مقاطع نازک توف بلوری.................. 51 شکل 3-9- نمونه دستی از سنگ گرانیت با بافت دانه درشت 52 شکل 3-10- کانی اسفن و شکستگی های تکتونیکی پلاژیوکلاز هادر مونزونیت 53 شکل3-11- زونینگ پلاژیوکلاز در مقاطع نازک کوارتزمونزونیت54 شکل 3-12- نتایج مربوط به آنالیزXRD برای نمونه ی کوارتزمونزونیتی55 شکل 3-13- سودومورف پیروکسنکه کلریت قالب آن را گرفته است در سینیت 56 شکل 3- 14-بافت میرمکیتی و بافت گرافیک در مقاطع نازک گرانیت57 شکل 3- 15- بافت گرانوفیری و بافت ساب افیتیک در مقاطع نازک گرانیت 58 شکل 3- 16- نمونه های دستی اسکارنوئید............ 60 شکل 3-17- مقاطعی از بلورهای مگنتیت، گوتیت و آپاتیت در اسکارنوئید 61 شکل 3-18- مقاطعی از بلورهای مگنتیت، تالک، ترمولیت و گارنت در اسکارنوئید......................................... 62 شکل 3-19- فلوگوپیت و بافت گل کلمیکلسیت ها در مقاطع اسکارنوئید 63 شکل 3-20- نتایج مربوط به آنالیزXRD برای نمونه ای از اسکارنوئید 64 شکل 4-1-نمودار TASبرای نمونه های آتشفشانی منطقه ( لوباس و همکاران،1986)....................................... 70 شکل 4-2- نمودار TAS برای نمونه های آتشفشانی منطقه ( کاکس و همکاران،1979)70 شکل 4-3- نمودار TAS برای نمونه های پلوتونیک منطقه ( میدلموست، 1994) 71 شکل 4-4- نمودار TASبرای نمونه های پلوتونیک منطقه (کاکس و همکاران،1979)71 شکل 4- 5- نمودارتعین سری ماگمایی ( ایرواین و بارگار، 1971)72 شکل 4-6- نمودار مثلثی AFM ( ایرواین و بارگار، 1971) 73 شکل 4-7- نمودار تعیین سری ماگمایی (پکسریلو و تیلور،1976) 74 شکل 4-8- نمودار تغییرات (شند،1943)............ 74 شکل 4-9- نمودار تعیین تیپ گرانیتوئید ها(چاپل و وایت، 1984 ) 75 شکل 4-10- نمودار تغییرات فراوانی اکسیدهای اصلی در برابرسلیس(هارکر، 1909).............................................. 79 شکل 4-11- نمودار تغییرات عناصرکمیاب(هارکر، 1909)81 شکل 4-12- نمودارهای عنکبوتی برای سنگ های آتشفشانی ( سان و مکدونا، 1989).............................................. 84 شکل 4-13- نمودارهای عنکبوتی برای سنگ های نفوذی ( سان و مکدونا، 1989).............................................. 84 شکل 4-14- نمودارهای عنکبوتی اسکارنوئید و آنکلاو و مقایسه با گرانیتوئید......................................... 85 شکل 4-15- نمودار تماییزی (پیریس و همکاران، 1977 )86 شکل 4-16- نمودار تمایزی (کابانیس و لوکول، 1989). 87 شکل 4-17- نمودارهای تمایز محیط تکتونیکی ( وود، 1980)88 شکل 4-18- نمودارهای تمایز محیط تکتونیکی گرانیتوئید ها (پیرس و همکاران، 1984)..................................... 89 شکل 5-1- مقاطعی که دچار دگرسانی پروپیلیتی شده است95 شکل 5-2- نتایج XRD برای نمونه ای اززون پروپیلیتی95 شکل 5-3- نمایی از زون آرژیلیتی حدواسط....................... 96 شکل 5-4- مقاطعی ازنمونه های کائولینیتی شده است.............. 97 شکل 5-5- نتایج XRD براینمونه ای از زون آرژیلیتی حدواسط..... 97 شکل 5-6-نمونه دستی اسکارنوئید.................. 98 شکل 5-7- نمونه دستی با بلورهای خودشکل مگنتیت... 98 شکل 5-8- شکل های بافت مگنتیت در نمونه اسکارنوئیدی و همچنین گرانیتوئیدی........................................ 100 شکل 5-9- هماتیت در زمینه مگنتیت در نمونه اسکارنوئید 100 شکل 5-10- روتیل (Rt) موجود در نمونه اسکارنوئید.. 101 شکل 5-11- روند تهی و غنی شدگی عناصراصلی اسکارنوئید نسبت به نمونه آتشفشانی........................................... 104 شکل 5-12- روند تهی و غنی شدگی عناصر اصلی اسکارنوئید نسبت به نمونه نفوذی.............................................. 105 شکل 5-13- روند تهی و غنی شدگی عناصر فرعی اسکارنوئید نسبت به نمونه آتشفشانی........................................... 105 شکل 5-14- روند تهی و غنی شدگی عناصر فرعی اسکارنوئید نسبت به نفوذی 106 شکل5-15- نتایج مربوط به آنالیزXRD برای تعیین نوع آپاتیت 108 شکل 5-16- نمودار عنکبوتی برای نمونه آپاتیت آراسو (سان ومکدونا،1989).............................................. 108 شکل 5-17- نمودار عنکبوتی برای نمونه آپاتیت - مگنتیت آراسو (سان و مکدونا، 1989)...................................... 109 شکل 5-18- نمودار عنکبوتی برایبرای نمونه مگنتیت (سان و مکدونا، 1989).............................................. 110 شکل 5-19- الگوی پراکندگیREEتیپ کایرونا از( فرتس و پردا، 1995)111 شکل 5-20- گرانیتوئید آراسو و مقایسه آن باگرانیتوئیدهای جهان همراه با انواع اسکارن.................................... 113 شکل 5-21- درجه سیر شدگی از آلومینیوم برای توده نفوذی آراسو در مقایسه با توده نفوذی به . همراه اسکارنهای مختلف جهان،اقتباس از (مینرت، 1995).............................................. 114 فهرست جداول جدول 2-1- موقعیت جغرافیایی نمونه های برداشت شده ( به اختصار) 25 جدول 3-1- مقایسه کانی ها در مقاطع میکروسکوپی و آنالیز XRD42 جدول 4-1- نتایج حاصل ازآنالیز XRF سنگهایآراسو.. 75 جدول 4-2- نتایج حاصل از آنالیز ICP سنگهای آراسو. 76 جدول 4-3- نورم عناصر اصلی با CLبرای سنگ های آراسو 77 جدول 4-4- نورم عناصر اصلی بدون CL برای سنگ های آراسو 77 جدول 4-5- خصوصیات انوع گرانیتوئیدها ( هاریس و همکاران، 1986) 90 جدول 5-1- نتایج غنی شدگی و تهی شدگی عناصر اسکارنوئید نسبت به نمونه آتشفشانی........................................... 103 جدول 5-2- نتایج غنی شدگی و تهی شدگی عناصر اسکارنوئید نسبت به نمونه نفوذی.............................................. 104
جدول علائم و اختصارها فصل اول کلیات 1- 1- مقدمه دورانسنوزوئیکدرایرانباماگماتیسمگستردهایهمراهبودهاستوهمچنیندورانمتالوژیکایرانشناختهشدهاست.ازاینرومطالعهوشناختآنازاهمیتویژهایبرخورداراست.دراینفصلبهبررسیموقعیتجغرافیاییمنطقه، مطالعاتپیشینونتایجآنها،روشهایتحقیق، فرضیاتو اهدافموردمطالعهمی پردازیم. 1-2- موقعیت جغرافیای طبیعی منطقه منطقه طارم سفلی در شمال غرب استان قزوین و در بخش شرقی زون طارم قرار دارد. منطقه مورد مطالعه در بخشی از رشته کوهالبرز در منطقه طارم سفلی قرار گرفته است. رشته کوههای طارم به موازات رشته کوههای البرز و در دامنههای جنوبی البرز غربی واقع شده و دارای روند کلی شمال غربی-جنوب شرقی میباشد. مورفولوژی کلی منطقه، از امتداد رودخانههای اصلی و بزرگ و روند کلی واحدهای زمین شناسی و برخی از گسلههای عمده، از روند ذکر شده فوق تبعیت میکنند. با توجه به فعال بودن منطقه به لحاظ تکتونیکی و فرسایش شدید ناشی از آن، ریختشناسی منطقه بهشدت خشن و ناهموار است. منطقه مورد مطالعه نیز به تبعیت از زون طارم، دارای اختلاف توپوگرافی شدید است. 1-3- راه های دسترسی به منطقه استان قزوین از استانهای شمال غربی ایران است که در سال ۱۳۷۵ از استان تهران جدا شد و به همراه تاکستان از استان زنجان، تشکیل استان قزوین را داد. این استان از شمال با استان های مازندران و گیلان، از غرب با زنجان، از جنوب با همدان و مرکزی و از شرق با البرز همسایه است. استان قزوین بر پایه آخرین تقسیمات کشوری، دارای ۵ شهرستان قزوین، تاکستان، بوئین زهرا، آبیک و الوند است ومنطقه آراسو در شمال غرب این استان قرار دارد (شکل1-1). (شکل 1-1)منطقه آراسو در شمال غربی استان قزوین و واقع در طارم سفلی،که با علامت ستاره مشخص شده است ( تهیه شده از سازمان نقشه برداری ایران). مناسب ترین راه برای دسترسی به منطقه مورد مطالعه، استفاده از اتوبان جدید التأسیس قزوین رشت میباشد. برای این منظور پس از رسیدن به لوشان باید از ابتدای شهر به سمت غرب وارد جاده آسفالته لوشان- سیردان شد، سپس از روستای میرخوند علیا به سمت جنوب غرب و مقصد روستای چمن تغییر مسیر داد. روستاهایی که در این مسیر قرار دارند عبارتند از:لوشان به میرخوند علیا 15 کیلومتر، میرخوند علیا به ارکن کرد 4کیلومتر، ارکن کرد به قلالو 12 کیلومتر، قلالو به مصطفی لو 4 کیلومتر، مصطفی لو به پلنگه 6 کیلومتر، پلنگه به محمدده 5/4 کیلومتر، محمدده به اردک 4 کیلومتر، اردک به عباس آباد 14 کیلومتر، عباس آباد به زرند 5/1 کیلومتر، زرند به حصار 4 کیلومتر، حصار به دهنه 5/3کیلومتر، دهنه به چمن5کیلومتر از چمن به منطقه آراسو حدود 4 کیلومتر(شایان ذکر است که از دهنه به روستای چمن و از آنجا تا منطقه، خاکی است) ( شکل1-2). دو مسیر دیگر نیز برای رسیدن به منطقه آراسو وجود دارد که در شکل نشان داده شده است. (شکل1-2) مسیرهای دسترسی به منطقه آراسو در شمال غربی قزوین. 1-4- جغرافیا و محیط زیست ناحیه منطقه طارم سفلی، منطقهای کوهستانی است با وسعت تقریبی 194584 هکتار با موقعیت جغرافیایی 21,36ْ و 50,36ْ عرض شمالی و 00,49ْ و30,49ْ طول شرقی در منطقه شمال غربی استان قزوین و هم مرز با استان های گیلان و زنجان میباشد. مهمترین مسیر دستیابی به منطقه مذکور، جاده لوشان-سیردان در مجاورت خط ترانزیت و اتوبان جدید التأسیس قزوین- رشت است. از کوه های معروف منطقه می توان به سفید کوه (شامهدشت)، کوه قاجار اشاره نمود. تراکم پوشش گیاهی در منطقه چندان نبوده ولی وجود جنگلهایبلوط، باغات زیتون و جامعه تنک و متراکم ارس در قسمت های کوچکی از منطقه محسوس است. پوشش عمده علفی منطقه، اغلب خانواده گرامینه و بقولات (انواع گون- خارشتر- اسپرس) میباشد. وجود درختان کهنسال با قدمت هزار سال نظیر چنار سیردان از جمله آثار طبیعی منطقه محسوب می گردد. حیات وحش عمده منطقه شامل پستاندارانی نظیر کل و بز وحشی، خرس قهوهای، پلنگ و گرگ میباشد و پرندگان منطقه شامل انواع پرندگان شکاری و قابل شکار هستند. از خزندگان و دوزیستان منطقه میتوان انواع مارهای سمی و غیر سمی و لاک پشت ها را نام برد. تخریب و نابودی پوشش گیاهی و از بین رفتن زیستگاههای حیات وحش، شکار و صید بیرویه، کشاورزی در مناطق پرشیب و پیشروی شن های روان حاشیه سد منجیل، مهمترین عوامل تهدید کننده محیط زیست ناحیه محسوب میگردد. در کل میتوان گفت حیات وحش و تنوع جانوری در درهها و ارتفاعات این منطقه به لحاظ زیبا شناسی، تحقیقاتی و آموزشی بسیار حائز اهمیت است. محصولات عمده کشاورزی در منطقه مورد بررسی گندم، جو، سیب زمینی، پیاز و انواع میوهجات میباشد. 1- 5- آب و هوای منطقه استان قزوین متشکل از سه منطقه متمایز و مشخص کوهستانی، کوهپایه ای و دشتی است و مناطق کوهستانی به صورت کمربند ناپیوسته ای، نواحی شمالی، جنوبی و غربی آن را تحت پوشش خود قرار داده است. دامنه نوسانات بارندگی در منطقه، تغییراتی از 0 تا 500 میلی متر را نشان میدهد و دمای حداقل مطلق تا منهای 15 درجه سانتیگراد و دمای حداکثر مطلق تا 40 درجه سانتیگراد گزارش شده است، بهطور متوسط، رطوبت هوا بین 60 تا 70 درصد متغیر میباشد. این استان دارای آب و هوای متنوعی در طیف بیابانی، سرد و معتدل کوهستانی و گرم و نیمه مرطوب است . پراکندگی آب و هوای استان به شرح زیر می باشد: 1- آب و هوای سرد کوهستانی در نواحی شمالی و ارتفاعات جنوب غربی استان 2- آب و هوای معتدل در کوهپایه ها و دامنه ها 3- آب و هوای خشک تا نیمه خشک نواحی مرکزی دشت قزوین و بوئین زهرا 4- آب و هوای مرطوب گرمسیری در نواحی طارم و دره شاهرود. آب و هوا در طارم سفلی و منطقه مورد مطالعه، سرد و مرطوب است و بارندگی در آن به بیش از 500 میلی متر در سال می رسد. به دلیل کم بودن نسبی ارتفاع و محصور بودن منطقه مورد نظر در بین ارتفاعات بلند، نسبت به اطراف گرم تر است به طوریکه بارش برف در زمستان به دلیل ذوب سریع موجب سفید پوش شدن زمین نمی گردد. 1-6- مطالعات پیشینونتایج آن از اولین مطالعاتی که بر روی زون طارم انجام شده، گزارش شماره 13سازمان زمین شناسی می باشد (بازین و هوبنر1، 1969) که کانسارهای مس منطقه طارم را متعلق به زمان پالئوژن پایانی و میوسن آغازین نسبت داده است. (بربریان2، 1981) زون طارم را از نظر محیط تکتونو-ماگمایی به قوس کمانی حاشیه فعال قاره مرتبط کرده است. درباره محیط ژئودینامیکی زون البرز- آذربایجان، مدل حاشیه فعال قاره بر پایه فرورانش نئوتتیس به زیر خرده قاره البرز و در نهایت تصادمی به شکل قوس- قاره در نظر گرفته شده است(علوی3، 1996). (حسینی4، 1997) آلونیت زایی در سنگ های آرژیلیتی مناطق ولکانیکی و ارتباط آلتراسیون آلونیتی با سنگ های آذرین منطقه و نیز جنبه اقتصادی آلونیت را مورد بررسی قرار داده است. (رحمانی، 1383) با مطالعه کانسارهای آهن –آپاتیت زون طارم و ارائه شواهدی همچون عدم امتزاج دو مایع سیلیکاتی و اکسید آهن، منشاء آنها را ماگمایی معرفی کرد. (پیروان، 1384)ضمن بررسی ترکیب شیمیایی توده های نفوذی رخنمون یافته در زون طارم، حضور محفظه ماگمایی واحد را منشاء این توده ها دانسته است. (آسیابانها، 1387) زون طارم را از نظر جایگاه تکتونیکی، کمان قاره ای مرتبط با تصادم می داند. (تقیپور، مکیزاده، 1388)، با مطالعه خاستگاه دگرسانی های گرمابی با استفاده از ایزوتوپهای پایدار اکسیژن و دوتریوم در آلونیت های منطقه تاکستان(زون طارم سفلی)نمونه ها را در موقعیت آلونیت هایی با منشاء ماگمایی نشان دادند. (ابراهیمی و همکاران، 1388) در مقاله خود با عنوان پتانسیل عناصر فلزی ( به ویژه طلا و مس) در مطالعه موردی زاجکان، طارم سه محدوده امید بخش جهت اکتشاف را معرفی کرده است. همچنین مطالعات پراکنده ای در قالب پایان نامه ارشد صورت گرفته که اغلب سازند کرج و یا توده های نفوذی رخنمون یافته را از دیدگاه چینه شناختی و پترولوژیکی مورد بحث قرار داده اند. |
![]() پردازش و تحلیل داده های ژئوشیمیایی ورقه 1:25000 مشکین شهر به روش های آمار سنتی و فرکتال برای تعیین حد آستانه بی هنجاری هاچکیده ناحیـهی مورد مطالـعه در برگهی 1:100000 مشگیـنشهـر با طول خاوری °48- َ30 °47 و عـرض شمـالی َ30 °38-°38 در استان اردبیل به فاصله 12 کیلومتری جنوب غربی شهرستان مشگینشهر و 5/1 کیلومتری جنوب غرب آغبولاغ واقع شده است. به لحاظ زمین شناسی در این محدوده واحدهای ولکانیکی با ترکیب آندزیت تا تراکی آندزیت، واحدهای نفوذی با ترکیب مونزونیت، کوارتز مونزونیت و واحدهای کواترنر حضور دارند. شبکهی نمونهبرداری با چگالی 6 نمونه در هر کیلومترمربع برای رسوبات آبراههای طراحی و در نهایت 515 نمونه رسوب آبراههای برداشت شد. دادههای رسوبات آبراههای به روشهای آمار کلاسیک و همچنین روش فرکتالی عیار-مساحت مورد پردازش قرار گرفت و سپس مقادیر بالای و ابعاد بالای فرکتال به عنوان مقادیر آنومال برای6 عنصر استخراج و نقشههای عناصر رسم گردیدند. مقایسه دو روش کلاسیک و فرکتال، نشان از آن دارد که در روش فرکتال به علت شدت بخشی به هاله ها، جدایش مقدار زمینه و حد آستانه و همچنین آنومالی با دقت بیشتری صورت گرفته و حوضه آبریز مربوط به پایین دست هر نمونه نیز متاثر از نقاط نمونه برداری می باشد. درنهایت پس از تلفیق مناطق آنومال رسوبات آبراههای 11 محدوده جهت کنترل آنومالی مشخص گردید. در مرحلهی کنترل آنومالی وجود آغشتگیهای سطحی مالاکیت به صورت وسیع در جنوب و جنوب غرب با حضور 7 نمونه بالایppb 50طلا و 18 نمونه بالایppm 200 مس باعث گردید که دو محدودهی امیدبخش با مجموع مساحت تقریبی 33/28 کیلومترمربع جهت ادامه عملیات اکتشافی در منطقه پیشنهاد گردد. کلمات کلیدی: مشگین شهر، رسوبات آبراههای، روش فرکتال، آمار کلاسیک، آنومالی. فهرست مطالب: عنوان.... صفحه فصل دوم:مبانی نظری و پیشینه تحقیق 2-2-تاریخچه مطالعات پیشین انجام شده در منطقه11 2-3-موقعیت جغرافیایی، راههای دسترسی، آب و هوای منطقه12 2-4-توپوگرافی و مورفولوژی محدوده15 2-4-1- مناطق نیمههموارتاپست15 2-4-2- مناطق مرتفع و صخرهساز15 2-5-زمین شناسی و متالوژنی منطقه ای15
4-1- طراحی شبکه نمونهبرداری30 4-2- نحوهی آمادهسازی نمونههای ژئوشیمیایی31 4-3- تجزیه و تحلیل دقت و صحت دادهها32 4-4-1- فایلبندی دادههای خام37 4-4-2- پردازش دادههای خارج از حدود سنسورد38 4-4-3- حذف مقادیر خارج از رده40 4-4-4- بررسی آماری تکمتغیره عناصر41 4-4-4-2- رسم هیستوگرام عناصر44 4-5- روشهای آماری چند متغیره47 4-6- رسم نقشهها و بررسی آنها53 4-8-8-1-1- محدودهی شمارهی 8127 4-8-8-1-2- محدودهی شمارهی 9127 4-8-8-1-3- محدودهی شمارهی 10128 4-8-8-1-4- محدودهی شمارهی 11128 4-9- معرفی مناطق امید بخش و پتانسیلدار جهت ادامهی اکتشاف129 فهرست شکل ها: عنوان............................................. صفحه شکل 2-1- موقعیت جغرافیایی و راههای دسترسی به محدودهی اکتشافی مشگینشهر13 شکل 2-2- چند ضلعی محدودهی اکتشافی 1:25000 مشگینشهر14 شکل2-3- پهنه بندی زمین شناسی شمال آذربایجان وتکوین متالوژنی آن سرزمین(سامانی1381)18 شکل2-4- بخشی از نقشه زمین شناسی 1:100000 مشگین شهر19 شکل 4-1- نمودار کنترل خطا برخی عناصر به روش تامپسون- هوراث (2002)37 شکل 4-2- هیستوگرامهای توزیع Au44 شکل 4-3- هیستوگرامهای توزیعPb44 شکل 4-4- هیستوگرامهای توزیع Ag44 شکل 4-5- هیستوگرامهای توزیع Hg45 شکل 4-6- هیستوگرامهای توزیع As45 شکل 4-7- هیستوگرامهای توزیع Sb45 شکل 4-8- هیستوگرامهای توزیع Mo45 شکل 4-9- هیستوگرامهای توزیع Ba46 شکل 4-10- هیستوگرامهای توزیع Cu46 شکل 4-11- هیستوگرامهای توزیع Zn46 شکل4-12-نقشه ژئوشیمی عنصر طلا بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده54 شکل4-13-نقشه ژئوشیمی عنصر طلا بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده55 شکل4-14-نقشه ژئوشیمی عنصر نقره بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده56 شکل4-15-نقشه ژئوشیمی عنصر نقره بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده57 شکل4-16-نقشه ژئوشیمی عنصر مس بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده58 شکل4-17-نقشه ژئوشیمی عنصر مس بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده59 شکل4-18-نقشه ژئوشیمی عنصر مولیبدن بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده60 شکل4-19-نقشه ژئوشیمی عنصر مولیبدن بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده61 شکل4-20-نقشه ژئوشیمی عنصر روی بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده62 شکل4-21-نقشه ژئوشیمی عنصر آنتیموان بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده63 شکل4-22-نقشه ژئوشیمی عنصر روی بر اساس آمار کلاسیک برای بخش مینرالیزه محدوده64 شکل4-23-نقشه ژئوشیمی عنصر روی بر اساس روش فرکتال برای بخش مینرالیزه محدوده65 شکل 4-25- نمایی از زوایای مختلف بخش سیلیسی-کلسیتی شده آندزیت که نمونهی MP-4 از آن برداشت شده است.78 شکل 4-29- نمایی از یک رخنمون آرژیلیتی با اکسید آهن فراوان که نمونهی MA-2 از این مکان برداشت گردیده است.................. 82 شکل 4-30- نمایی از رخنمون بزرگ گابرو- دیوریتی (؟) که نمونهی MA-3 از آن برداشت شده است................................ 84 شکل 4-31- نمایی از یک زون آرژیلیتی بزرگ که در سطح به رنگ خاکستری به همراه مخلوط اکسید آهن مشاهده میشود. به نظر میرسد رخنمون بزرگ از جنس دیوریت باشد که سیلیسی شده و نمونهی MA-4 از این رخنمون برداشت گردیده است . دید به سمت غرب.................. 85 شکل 4-32- نمایی از یک زون آلتره آرژیلیتی با اکسید آهن فراوان که نمونهی MA-5 از این محل گرفته شده است. .............. 85 شکل 4-33- نمایی از یک رگه اکسیدآهن و آرژیلیت دریک سنگ بازالتی به اندازه کوچک حدود2 متر که نمونهی MA-6 از آن برداشت گردیده است..................................................... 86 شکل 4-34- نمایی از یک زون آرژیلیتی همراه با اکسیدآهن که نمونهی MA-7 از این مکان برداشت شده است..................... 86 شکل 4-35- نمایی از یک واحد نفوذی کربناته در زوایای مختلف که دارای لیمونیت فراوان به همراه رگچههای سیلیسی- آهنی میباشد. نمونهی Mgh-4 از این محل برداشت گردید. شکل سمت چپ دید به سمت شمال88 شکل 4-36- نمایی از نمونهی Mgh-7 که از یک مجموعهی به شدت آرژیلیتی برداشت شده است و در آن مالاکیت و رگچههای کوچکی از سیلیس و اکسیدهای آهن و لیمونیت مشاهده میشود.......................... 90 شکل 4-37- نمایی از زون آلتره گسلی با دید جنوبشرق را نشان میدهد که نمونهی Mgh-10-T وMgh-11-X از این مکان برداشت گردیده است. 92 شکل 4-38- نمایی از آندزیت شدیداً آلتره که نمونهی MP-8 از آن برداشت گردیده است.......................................... 95 شکل 4-40- لکههای درشتی از کریستال کالکوسیت در نمونهی Mp-18-P 98 شکل 4-41- کریستال کالکوسیت همراه با اکسولوشن بورنیت در نمونهی Mp-18-P.............................................. 98 شکل 4-42- کریستال مالاکیت و هماتیت به مقدار کم و محدود در حفرات سنگ در برگیرنده در نمونهی Mp-18-P........................ 98 شکل 4-43- کریستالهای کوچک کوولیت به مقدارکم و محدود در نمونهی Mp-18-P................................................. 98 شکل 4-44- نمایی از مالاکیتهای موجود در داخل آندزیت که نمونهی MP-19 از آن گرفته شده است. ............................ 99 شکل 4-45- نمایی از یک رخنمون تماماً سیلیسی شیری رنگ که نمونهی MP-20 از آن برداشت گردیده است......................... 99 تصویر 4-46- کریستالهای باریک و کشیده الیژیست به طول 100-3 میکرون که به صورت منفرد و تجمع چندین کریستال در نمونهی MA-9-P102 تصویر 4-47- کریستالهای اتومورف منیتیت که طبق فرآیند آلتراسیون سوپرژن در حال آلتره شدن به کانی هماتیت هستند در نمونهی MA-9-P102 تصویر 4-48- کریستالهای اتومورف و ساب اتومورف منیتیت که طبق فرآیند سوپرژن در حال آلتراسیون به کانی هماتیت هستند، در نمونهی MA-11-P................................................... 103 تصویر 4-49- کریستالهای کوچک روتیل به صورت باریک و کشیده ، در نمونهی MA-11-P............................................. 103 شکل 4-50- نمایی از یک پچ سیلیسی بزرگ در سطح که به طور پراکنده در آن اکسید آهن مشاهده میشود و نمونهی MA-18 از آن برداشت گردید.104 شکل 4-51- نمایی از یک آندزیت که نمونهی MA-19 از آن برداشت شده و در سطح و داخلش به مقدار فراوانی مالاکیت مشاهده میشود.105 تصویر 4-52- نمایی از یک دایک آپلیتی (؟) به قطر نیم متر و طول 30 متر که نمونهی MA-21 از آن برداشت شده است.......... 106 تصویر 4-53- دانههای کریستال منیتیت به شکل گزنومورف که به شدت به کانی هماتیت آلتره شده در نمونهی MA-22.............. 107 تصویر 4-54- تجمع چند کریستال بسیار درشت پیریت در نمونهی MA-22 که تحت فرآیند آلتراسیون سوپرژن به اکسیدهای آبدار و ثانویه آهن آلتره شده است............................................ 107 شکل 4-55- نمایی از کانی سازی مالاکیت در آندزیتهای مگاپورفیری که نمونهی Mgh-18 از آن برداشت گردید.................... 109 شکل 4-56- نمایی از واحد آندزیت پورفیری کواترنری که نمونهی Mgh-20 از داخل یک رگه درون این واحد برداشت گردیده است. دید به سمت شمال................................................... 113 شکل 4-57- نمایی از یک دایک در داخل آندزیت-تراکیتها که نمونهی MP-30 از آن برداشت گردید.............................. 115 شکل 4-57- نمایی از یک سینیت (؟) که درون یک آندزیت-تراکیت قرار گرفته و نمونهی Mp-31 از آن برداشت گردیده است....... 116 شکل 4-58- نمایی دیگر از کنتاکت واحد تراکیتی – آندزیتی با سینیت................................................... 116 شکل 4-59- نمایی از یک پچ با ترکیب متفاوت از سنگ درونگیر (تراکیت) که نمونهی Mp-33 از آن برداشت شده است. ............. 117 تصویر 4-60- کریستالهای درشت و کاملاٌ اتومورف پیریت در نمونهی Mp-35-P که در اثر فرآیند آلتراسیون سوپرژن به شدت به اکسیدهای آبدار و ثانویه آهن آلتره شدهاند. .......................... 118 تصویر 4-61- کریستالهای کوچک منیتیت در نمونهی Mp-35-P که در جهات سطوح کریستالوگرافی آلتراسیون ضعیفی را به کانی هماتیت نشان میدهند............................................. 118 شکل 4-62- نمایی از یک زون آلتره شده کنار جاده که نمونهی MA-14 از آن برداشت شد.122 فهرست جدول ها: عنوان............................................. صفحه جدول 2-1- مختصات جغرافیایی چندضلعی اکتشافی مشگین شهر13 جدول 4-1- عناصر آنالیز شده به همراه حد تشخیص دستگاه32 جدول 4-2- نمونههای تکراری و کدهای محرمانه آن برای تعیین خطای آنالیز34 جدول 4-3- مقادیر خطای به دست آمده برای هر عنصر با استفاده از جفت نمونه های تکراری34 جدول 4-4- تعداد و مقدار جانشینی دادههای سنسورد39 جدول 4-5- تعداد دادههای خارج از رده و مقادیر جانشین شدهی آنها در برگهی مشگینشهر41 جدول 4-6- پارامترهای آماری توزیع عناصر در حالت خام، پس از حذف مقادیر خارج از رده، پس از تبدیل شدگی لگاریتمی و پس از تبدیل لگاریتمی دادههای خارج از رده ...................... 43جدول 4-7- نتایج آنالیز همبستگی ناپارامتری اسپیرمن (براساس داده های خام)............................................ 49 جدول 4-8- نتایج آنالیز همبستگی پارامتری پیرسون (براساس دادههای نرمال شده).......................................... 50 جدول 4- 9- پارامترهای گزارش شده در هنگام پردازش عاملی مقدار KMO برای رسوبات آبراههای51 جدول 4-10- نتیجه آنالیز فاکتوری بر روی 25 عنصر مهم از دادههای محدودهی مشگینشهر52 جدول 4-12- مختصات نمونههای برداشتی سنگی در مرحلهی کنترل آنومالی75 جدول 4-13- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 176 جدول 4-14- نتیجهی آنالیز برخی نمونههای محدودهی شمارهی 1 در مرحلهی کنترل آنومالی82 جدول 4-15- نتیجهی آنالیز برخی دیگر از نمونههای محدودهی شمارهی 1 در مرحلهی کنترل آنومالی87 جدول 4-16- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 187 جدول 4-17- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 192 جدول 4-18- نتیجهی آنالیز سایر نمونههای محدودهی شمارهی 1 در مرحلهی کنترل آنومالی93 جدول 4-19- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 294 جدول 4-20- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 295 جدول 4-21- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی296 جدول 4-22- نتیجهی آنالیز برخی از نمونههای محدودهی شمارهی 2 در مرحلهی کنترل آنومالی101 جدول 4-23- نتیجهی آنالیز برخی دیگر از نمونههای محدودهی شمارهی 2 در مرحلهی کنترل آنومالی108 جدول 4-24- نتیجهی آنالیز سایر نمونههای محدودهی شمارهی2 در مرحلهی کنترل آنومالی110 جدول 4-25- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 3111 جدول 4-26- نتایج آنالیز سه نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 3 در مرحلهی کنترل آنومالی112 جدول 4-27- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی4112 جدول 4-28- نتیجهی آنالیز نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 4 در مرحلهی کنترل آنومالی113 جدول 4-29- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 5114 جدول 4-30- نتیجهی آنالیز نمونههای برداشتی از محدودهی شمارهی 5 در مرحلهی کنترل آنومالی119 جدول 4-31- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 6120 جدول 4-32- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 6121 جدول 4-33- نتیجهی آنالیز XRD نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 6122 جدول 4-34- نتیجهی آنالیز نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 6 در مرحلهی کنترل آنومالی124 جدول 4-35- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 7125 جدول 4-36- نتیجهی آنالیز نمونهی برداشتی از محدودهی شمارهی 7 در مرحلهی کنترل آنومالی126 جدول 4-37- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 8127 جدول 4-38- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 9127 جدول 4-39- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 10128 جدول 4-40- نقاط آنومال در محدودهی شمارهی 11128 جدول 4-41- مختصات منطقهی امیدبخش در برگهی مشگینشهر130 جدول 4-42- نتایج آنالیز عناصر مهم نمونههای آبراههای آنومال موجود در محدودهی شمارهی 1131 جدول 4-44- نتایج آنالیز عناصر مهم نمونههای آبراههای آنومال موجود در محدودهی شمارهی 2135 فصل اول:کلیات تحقیق1-1-بیان مسئله به طور کلی هدف از پروژههای ژئوشیمیایی ارزیابی درجهی اعتبار ناهنجاریهای ژئوشیمیایی با پردازشهای ژئوشیمیایی، به همراه مطالعات کانی شناسی، دورسنجی، ژئوفیزیک هوایی و ... میباشد که در نهایت مناطق امیدبخش برای ادامهی عملیات زمین شناسی و اکتشافی در مقیاس 1:5000 پیشنهاد میگردند. روشهای ژئوشیمیایی در شناسایی و اکتشاف کانسارهای مس، سرب، روی، مولیبدن، طلا، آرسنیک، آنتیموان، نقره، تنگستن و ... که هالههای ژئوشیمیایی وسیعی را تشکیل میدهند، بسیار مفید میباشند. ورقهی مشگین شهر بر پایهی مطالعات ژئوشیمیایی و کانی سنگین 1:100.000 یکی از مهمترین نواحی مورد مطالعه در زون ارسباران است. در این راستا مجموع نتایج به دست آمده از این پارامترها در مطالعات 1:100.000 باعث انتخاب این برگه برای مطالعات مس و طلا شدکه مطالعه جنوب برگهی 1:25000 مشگینشهر و شمال برگهی 1:25000رازلیق جهت اکتشاف مس و طلا در دستور کار قرار گرفت. در هر منطقه اکتشافی کاربرد متد ایده آل جهت پردازش داده های ژئوشیمیایی و تهیه نقشههای دقیقتر نیازمند روشهای مناسب جهت بهینهسازی پروژههای ژئوشیمیایی و ثبت آنومالیهای واقعی است تا نهایتاً با معرفی روش بهینه، تفکیک زونها وثبت دقیقتر آنها میسرگردد. جهت شناسایی زونهای کانی زایی که در سطح زمین خیلی کوچک دیده می شوند و نمی توان آنها را به آسانی ثبت کرد بایستی به هالهها شدت بخشید. روشهای متداول در کاوشهای ژئوشیمیایی 1:25000 شامل روش ژئوشیمایی خاک، رسوب رودخانهای، سنگ، آب، گیاه و ... است که هر کدام از این روشها با توجه به شرایط آب و هوایی، جغرافیایی، توپوگرافی، زمینشناسی، پوشش گیاهی، عناصر مورد اکتشاف و غیره انتخاب میگردد که با توجه به امکانات آماده سازی و تجزیه نمونهها از ژئوشیمی رسوبات آبراههای بهره گرفته شد. 1-2-ضرورت انجام تحقیق جدایش آنومالی از زمینه یکی از مهم ترین و کلیدی ترین مراحل در اکتشافات ژئوشیمیایی میباشد. روشهای مختلفی برای جداسازی و تشخیص مناطق آنومال از زمینه وجود دارد که از روشهای آماری ساده (براساس پارامترهای آماری تابع توزیع) تا روشهای پیچیده فرکتالی (براساس ساختار فضایی داده ها) تغییر میکنند. هندسه فرکتال در چند دهه اخیر با گسترش روز افزون در علوم و فنون مختلف جنبههای کاربردی خود را به نحو احسن اثبات کرده است. یکی از کاربردهای عمده هندسه فرکتال در تخمین حد آستانه ای و در نتیجه جداسازی جامعه آنومالی از زمینه براساس اختلاف بعد فرکتال آنها میباشد. وجود آنومالیهای ژئوشیمیایی در یک منطقه باعث افزایش بعد فرکتال متغیرهای ژئوشیمیایی در آن منطقه میشود. براین اساس میتوان وجود یا عدم وجود آنومالی را به سادگی شناسایی کرد. در استفاده از تمامی مدل سازیهای فرکتالی برای جدایش ناهنجاریها از زمینه، فرض کلی بر این اساس استوار است که توزیع کانیسازی و ناهنجاریهای دارای بعد فرکتالی متفاوتی نسبت به زمینه میباشد. به همین دلیل چنانچه یک یا چند روند کانی سازی در منطقه موجود باشد، این فرض در بررسی بعد فرکتال الگوی پراکندگی عناصر خود را نشان میدهد. مدل عیار- مساحت علاوه بر تعیین ناهنجاریهای ژئوشیمیایی، در نمایش ارتباط بین نتایج بدست آمده از اطلاعات زمین شناسی، ژئوشیمیایی و کانی شناسی نیز کاربرد دارد. همچنین مهمترین قابلیت آن نیز کاربرد آسان مدل عیار- مساحت،به عنوان ابزاری قدرتمند، در محاسبهی کمی حدود آستانهی ناهنجاریها است. 1-3-اهداف تحقیق هدف از بررسیهای مقدماتی، ارزیابی پتانسیل کانساری ناحیهای با وسعت صدها تا دهها کیلومتر مربع که سیمای زمینشناسی و ژئوفیزیکی خاص دارد و براساس شواهد ظاهری برای کانیسازی مناسب به نظر میرسد، است. |
![]() بررسی رابطه بین سود نقدی سهام و رشد درآمد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهرانفهرست مطالب عنوان صفحه 1-8- جامعهآماری،روشنمونهگیریوحجمنمونه8 2-4- نظریهعدمارتباطتقسیمسود با قیمت14 2-5- نظریاتمربوطبودنتقسیمسود16 2-7-1-1- روشدرصدثابتیازدرآمدهرسهم23 2-7-3- سیاستتقسیمسودباقیمانده28 2-8- عواملمؤثربرسیاستتقسیمسود30 2-8-4- افزایشبی رویهسودانباشته31 2-8-12- استفادهازمزایایمالیاتی36 2-10-1- مدلهایاطلاعاتکامل- عاملمالیاتی39 2-10-3- مدلهایعدمتقارناطلاعاتی40 2-10-3-1- فرضیههزینهنمایندگی40 2-10-3-2- فرضیهجریاننقدیآزاد41 2-12- مفاهیم رشد درآمد آتی و فرصت های سرمایه گذاری42 2-13- مطالعات خارجی انجام شده45 2-14- مطالعات داخلی انجام شده48 فصل4:آزمونفرضیه هاو تجزیهوتحلیلداده ها 4-2-بخشاول؛بررسیدادههایتحقیق60 4-4- نتایج حاصل از آزمون فرضیه های تحقیق66 4-4-2- تفسیر نتایجحاصلازآزمونفرضیهاول68 4-4-3- نتایجتخمینمدلرگرسیونیدوم69 4-4-4- تفسیر نتایجحاصلازآزمونفرضیهدوم71 4-4-5-نتایجتخمینمدلرگرسیونیسوم72 4-4-6- تفسیر نتایجحاصلازآزمونفرضیهسوم74 5-6- پیشنهاد برای تحقیقات آتی80 فهرست جدول عنوان صفحه جدول (4-1)کلیه شرکتهای بکارگرفته شده درتحقیق61 جدول (4-3) تخمین رگرسیونی مدل (1)67 جدول(4-4) تخمین رگرسیونی مدل (2)70 جدول(4-5) تخمین رگرسیونی مدل (3)73 فهرست نمودارها عنوان صفحه نمودار (2-1) رابطه بین درآمد و سود هر سهم23 نمودار (2-2) رابطه بین درآمد و سود هر سهم25 چکیده تحقیق حاضر به منظور بررسی رابطه بین سود نقدی سهام و رشد درآمد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و در قلمرو زمانی 1386 تا 1391 انجام شده است. بدین منظور تعداد 41 شرکت و با تخمین 3 مدل رگوسیون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از اجرای آزمون فرضیات نشان داد که نسبت های پرداخت سود سهام با رشد درآمد آتی شرکت رابطهی معنی داری دارد. همچنین بین مدت تعامل نسبت پرداخت سود و فرضیات رشد سرمایه گذاری نیز رابطه معناداری است. این رابطه برای بازده سهام و نسبت پرداخت سود نیز مشاهده شده است. واژهگان کلیدی: نسبت های پرداختی، رشد درآمدهای آتی، بازده، سود نقدی سهام، پانل فصل1کلیات تحقیق1-1- مقدمهپیشبینی، عاملیکلیدیدرتصمیمگیریهای اقتصادیاست.
سرمایهگذاران،اعتباردهندگان، مدیریتو دیگراشخاصدرتصمیمگیریهای
اقتصادیمتکیبهپیشبینیوانتظاراتهستند.
ازآنجاییکهسرمایهگذارانوتحلیلگرانمالی ازسودبهعنوانیکیازمعیارهایاصلیبرای
ارزیابیشرکتهااستفادهمیکنند،وتمایلبه اندازهگیریمیزانسودآوریآتیدارندتانسبت
بهنگهدارییافروشسهامخودتصمیمگیری کنند آنانباپیشبینیسود،نسبتبهوضعیت
یکشرکتقضاوتمیکنند،زیرادراصل تفاوتدراینپیشبینیهاستکهتخصیص
منابعسرمایهبهبخشهاوواحدهایمختلف تجاریراتعیین سیاستتقسیمسودیکیازمهمترینمباحث مطرحدرمدیریتمالیاستزیراسودتقسیمی بیانگرپرداختهاینقدیعمدهشرکتهاویکی ازمهمترینگزینههاوتصمیماتپیشرویمدیران بهشمارمیرود. مدیربایدتصمیمبگیردکهچه میزانازسودشرکتتقسیموچهمیزاندرقالب سودانباشتهمجدداًدرشرکتسرمایهگذاری شود. پرداختسودتقسیمیمستقیماًسهامدارانرا بهرهمندمیسازد، همچنین تواناییشرکتدرانباشتسود بهمنظوربهرهگیریازفرصتهایرشدراتحت تأثیرقرارمیدهد. هرسرمایهگذارباتوجهبهنوع سلیقه،سهامشرکتیراخریداریمیکندکه سیاستتقسیمسودآنرامطلوبمیداند. میزان سودسهامپیشنهادیتوسطهیئتمدیرهمعمولاً حاویاطلاعاتیدر خصوص انتظاراتمدیراندر موردسودآوریآیندهشرکتاست. تقسیم سودازدوجنبهقابلبحثمیباشد: ازیکسو عاملیتأثیرگذاربرسرمایهگذاریهایآتی و رشد درآمد شرکتاستیعنیتقسیمسودموجبکاهش منابعداخلیشرکتوافزایشنیازبهمنابعمالی خارجیاست. ازطرفدیگربسیاریاز سهامدارانخواهانتقسیمسودشرکتمیباشند. بنابراینمدیرانباحداکثرکردنثروتشرکت هموارهبینعلایقمختلفآنهاوفرصتهای سودآورسرمایهگذاریتعادلبرقرارکنند. بنابراینتصمیماتتقسیمسودکهازسوی مدیرانشرکتهااتخاذمیشودبسیارمهمو دارایاهمیتاست. ازاینرودراینتحقیق بهبررسیتأثیردرصدتغییراتسودسهام پرداختیبررشددرآمد شرکتهایپذیرفته شدهدربورساوراقبهادارتهرانپرداختهشده است(مهرانی،ساسانومرادی،محمدواسکندر،هدی 1389). تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه بین تقسیم سود و رشد درآمد در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در 5 فصل طراحی و اجرا خواهد شد. فصل اول تحت عنوان مقدمه به بیان مسئله، اهداف و فرضیات تحقیق و همچنین تعریف عملیاتی متغیرها می پردازد. 1-2- بیانمسألهدرصورتیکهشرکتیدارایپروژهسرمایهگذاریتوجیهپذیریباشدکهدرچندسالآیندهبهبهرهبرداری میرسدویاشرکتیپیشبینیمیکندکهدرسالآیندهنیازمالیخواهدداشت،پیشنهادعدمتقسیمیا تقسیمسودکمرابهمجمععمومیصاحبانسهامارایهمیکند.درصورتیکهمجمعبانظرهیئتمدیره موافقباشدسودمیانسهامدارانتقسیمنمیشودوبهحساباندوختههایاسودانباشتهانتقالمییابدو پس ازبهرهبرداریپروژهبهصورتسهامجایزهبهسهامداردادهمیشود،درغیراینصورت،سودبینسهامداران تقسیممیشودوبعدازآناگرمدیریتشرکتتشخیصدهدکهبرایتامینمالینیازبهوجدنقددارد،پس از طیکردنمراحلقانونی،اقدامبهافزایشسرمایهمیکند(جهانخانی،علیوقربانی،سعید 1384). عواملمتعددیبرسیاستتوزیعسودشرکتهااثرمیگذارندوگاهتقسیمسودرامحدود قوانینومقرراتمعمولاشرکتهارابهپرداختسودسهاممجبورنمیکندبلکهبیشتربهشرایطو مواردیراکهدرآنسودسهامنبایدپرداختشود،اشارهدارند.عمدهترینمباحثمطرحشدهدرقوانیندر رابطهباتقسیمسودعبارتنداز: محدودیتهایمربوطبهسرمایه، گرچهممکناست درقوانینتجارتکشورهایمختلفمتفاوتباشند،امادراغلبموارداینقوانین،پرداخت سودسهامرادرصورتیکهباعثنقصانسرمایهشودممنوعدانستهاند. برخیازقوانین،سرمایهرانیزارزش اسمیسهامعادیاعلامکردهاند.برایمثال،اگرسرمایهشرکتی200میلیونریالوارزشویژهآن210 میلیونریالباشد،شرکتنمیتواند20میلیونریالسودسهامتوزیعکند. مگراینکهاقدامبهکاهش سرمایهکند. درقوانینتجاریبرخیکشورها،پرداختسودسهامنقدیبرایشرکتهاییکهباکمبودنقدینگیروبرو هستند،ممنوعاست.دراینشرایط،بدهیهایشرکتبیشاز قوانینمالیاتیبعضیازکشورها،سودتقسیمنشدهبیشازحدراهممنعمیکند.
اگرچهتعریفسود
تقسیمنشدهبیرویهتاحدیمبهماست،امامعمولاًآنرانگهداریسودمازادبرنیازهایسرمایهگذاریحال
وآیندهشرکتتعریفمیکنند. هدفقانونمالیاتآناستکهشرکتهاراازعدمتقسیمسودبهدلیل
اجتنابازپرداختمالیاتمنعکنند.
چنانچهادارهوصولمالیاتبتواندمقدارقابلتوجهایازسودتقسیم
نشدهمربوطراتشخیصدهد، با توجه به آنجه بیان گردید مساله اصلی این تحقیق بررسی رابطه بین سود نقدی و رشد درآمد در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است و این سوال مطرح است که آیا تغییرات سود می تواند درآمد شرکت را تحت تاثیر قرار دهد؟ 1-3- اهمیتوضرورتانجامتحقیقبازار سهام از دیرباز یکی از مباحث مورد علاقه در تحقیقات مالی بوده
است. در این بین سیاست تقسیم سود یکی از نخستین زمینههایی است که تحقیقات
فراوانی پیرامون آن انجام شده و در مدیریت مالی مدرن نیز مدلها و
نظریههای مختلفی برای توصیف آن ارائه شده است، به طوری که در هر زمان
پژوهشگران کوشیدهاند معمای سود پرداختی را با استفاده از نظریه ها و
دیدگاههای جدید حل کنند. عوامل زیادی باید توسط شرکت مورد توجه قرار گیرد.
تا تصمیم بگیرد چه میزان سود نقدی پرداخت کنند. از آنجا که بسیاری از
سرمایهگذاران مایلند پیشبینی درستی از سرمایهگذاری آتی خود داشته باشند و
نسبت به نگهداری یا فروش سهام خود در آینده تصمیم گیری کنند، یکی از
جنبههای جذاب برای آنها سود نقدی سهام است. یافتن روشهایی که بتواند اثر
سود نقدی را بر درآمد شرکت و سهام را به خوبی نشان دهند، بسیار مفید
میباشد. لذا تحقیق حاضر تلاش خواهد کرد که این رابطه از طریق 1-4- اهدافتحقیق1) تبیین تاثیر نسبت پرداخت سود سهام بر رشد درآمد «عایدی» آتی 2) تبیین تاثیر نسبت پرداخت سود سهام بر رشد درآمد «عایدی» آتی در شرایط وجود تعامل بین پرداخت سود و بازده سهام 3) تبیین تاثیر نسبت پرداخت سود سهام بر رشد درآمد «عایدی» آتی در شرایط وجود تعامل بین نسبت پرداخت سود سهام و فرصت رشد سرمایه گذاری 1-5- سوالات1) نسبت پرداخت سود سهام چه اثری بر رشد درآمد «عایدی» آتی دارد؟ 2) در شرایط وجود تعامل بین پرداخت سود و بازده سهام، نسبت پرداخت سود سهام چه اثری بر رشد درآمد «عایدی» آتی سهام دارد؟ 3) در شرایط وجود تعامل بین نسبت پرداخت سود سهام و فرصت های رشد سرمایه گذاری، نسبت پرداخت سود سهام چه اثری بر رشد درآمد «عایدی» آتی دارد؟ 1-6- فرضیات1) نسبت پرداخت سود سهام اثر معنی داری بر رشد درآمد «عایدی» آتی دارد. 2) در شرایط وجود تعامل بین پرداخت سود و بازده سهام، نسبت پرداخت سود سهام اثر معنی داری بر رشد درآمد «عایدی» آتی سهام دارد. 3) در شرایط وجود تعامل بین نسبت پرداخت سود سهام و فرصت های رشد سرمایه گذاری، نسبت پرداخت سود سهام اثر معنی داری بر رشد درآمد «عایدی» آتی دارد. 1-7- روشوابزارگردآوریدادههاداده های مورد نیاز تحقیق به شیوه های مختلف جمع آوری شده اند گرد آوری 1-8- جامعهآماری،روشنمونهگیریوحجمنمونهجامعه، مجموعه ای از موجودات است که در یک زمان مطلوب قرار می گیرند و حداقل دارای یک صفت مشخصه باشند. صفت مشخصه، صفتی است که بین همه عناصر جامعه آماری مشترک و متمایزکننده جامعه آماری از سایر جوامع می باشد. جامعه، در حقیقت همه عناصری است که موضوع یک تحقیق معین در مورد آن مصداق پیدا می کند(کلانتری، ١٣٩٠). جامعه مورد تحقیق شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره 6 ساله از ابتدای سال 1386 تا پایان سال 1391 می باشد، که دارای شرایط زیر هستند: 1) شرکتهای مورد نظر از ابتدا تا انتهای تحقیق در عضویت بورس اوراق بهادار تهران باشند. 2) شرکتهای مورد نظر جزو بانکها و موسسات مالی و شرکتهای سرمایه گذاری، 3) شرکتهایی که اطلاعات مربوط به متغیرهای مورد بررسی این تحقیق آنها وجود نداشته باشد، ازجامعه حذف می گردد. 4) سهام شرکتها در طی دوره تحقیق در بورس اوراق بهادار تهران معامله شده باشد. 5) شرکتها نباید در طی دوره تحقیق توقف فعالیت داشته باشند(باتوجه به محدودیت های فوق تعداد 41 شرکت بعنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب گردید). 1-9- تعریف متغیرهای تحقیقرشد درآمدی: تغییرات ایجاد شده درآمدی در طول دوره زمانی مشخص، رشد درآمدی سود نقدی سهام: سود هر سهم از تقسیم سود پس از کسر مالیات شرکت، بر تعداد کل سهام، محاسبه میشود. که نشان دهنده سودی است که شرکت در یک دوره مشخص به ازای یک سهم عادی بدست آورده است(ریموند نوو، 1385)[2]. 1-10- خلاصه فصلبا توجه به مسئله اصلی تحقیق حاضر یعنی اینکه آیا بین سود نقدی و رشد
درآمدهای آتی و رشد فرصت های سرمایه گذاری شرکت های مورد مطالعه رابطه معنی
داری وجود دارد یا خیر؟ این تحقیق در 5 فصل طراحی و اجرا شده است که کلیات
مربوط به پژوهش در فصل حاضر تشریح و در فصل های بعدی ادبیات تحقیق، روش
تحقیق، روش تجزیه و تحلیل فصل 2مبانی نظری2-1- مقدمهشواهدتجربیدرمورداینسؤالاساسیکهچرا شرکتهاسودسهامپرداختمیکنند،اجماعنظر کاملیرانشاننمیدهد(فلور و تاکور، 2007)[3]سیاستتقسیمسوددرطولزمانهمیشهمایه سردرگمیمحققانمالیبودهاست. مدیرانسودهای شرکترابهمنظورسرمایهگذاریمجددوکاهش هزینههایتأمینمالیبرایفرصتهایسرمایه گذاریبهمیزانمعقولنگهداریمیکنند،یابخشیاز آنرابهعنوانسودتقسیمیاعلانمیکنند،کهتوزیع سودمنابعدردسترسبرایسرمایهگذاریراکاهش میدهد(ساوا و ساوو، 2006)[4]رویکردسرمایهگذاریمجددسود موجبرشدواحداقتصادی،ورویکردتوزیعسود موجبجذبسهامدارانبالقوهمیشود(میلر و راک، 1985)[5]. اهدافشرکتهاازپرداختسودسهاممتفاوت بودهوممکناستبرایجذبمشتریانخاصیا انتقالاطلاعاتبهبازارباشدویافقطبازدهوجوه نقدمازادبرایهمهسهامدارانرابهطورمنصفانه درپیداشتهباشد.بهاینجهت،هیچیکاز تئوریهایسودسهامبهتنهایینتوانستهاستازسایر تئوریهایدیگرموفقترباشدوعلتآناحتمالاًبه وجودانگیزههایمتفاوتبرایپرداختسودسهامبر میگردد(فلدستین و جری، 1983)[6]. تحقیقاتزیادی،واکنش مثبتقیمتسهامبه افزایشسودنقدیوواکنشمنفیقیمتسهامبه کاهشسودهاینقدیراتأییدنمودهاند.اینالگو دارایاعتبارزیادیاست،زیرادرتحقیقاتمختلف تأییدشدهاست(گرو و فرانک، 2003)[7]. در اینپژوهشتلاششدهاستکهاینموضوعدرشرکتهایپذیرفتهشدهدربورساوراقبهادار تهرانبررسیشود توزیعجریاننقدیبینمالکانشرکتاغلب بحثمهمیدربازارسرمایهاست. شرکتهامیتوانند جریانهاینقدیخودرابهروشهایمتفاوتیتوزیع نمایند. یکیازشیوههایتوزیعکهمطالعاتزیادیرا بهخوداختصاصداده،توزیعسودنقدیاست. 2-2- فلسفهتقسیمسودمفهوممنفعتگرایی درایجادوادارهامورموسساتدرسالهایاخیرموردنقدقرارگرفتهاستو تئوریپردازاناقتصادیمفاهیمدیگریازجملهمطلوبیتگراییراجانشینآنکردهاند. بهایندلیل منفعتگراییدرغالبنقدهامردوداعلاممیشودکهسودتنهاانگیزهتاسیسوادارهشرکتهانیست،بلکه اهدافرفاهی،اجتماعی،سیاسیواقتصادینیزازاهدافمهمتاسیسشرکتهابهشمارمیروند. اقتصادانانهمچنینتشکیلسرمایهراازعواملموثررشدوپیشرفتاقتصادیمیدانند. تشکیلسرمایه یاازطرفدولتیاازطرفبخشخصوصیصورتمیگیرد.دولتهادرسرمایهگذاریهایخوداجرای برنامههایزیربنایی،سیاستهایاقتصادارشادی،برقراریامکاناتبرایدخالتدرامرتنظیمعرضهو تقاضایکالاهاوخدماتو...ونیزکسبمنفعتبهمنظورپشتیبانیازاهدافسیاسیونظامیرامدنظرقرار میدهند. اماهدفبخشخصوصیازسرمایهگذاریمواردزیراست: 1) کسبسودسالانهبهعنوانسودسهام 2) کسبعایدیسرمایه 3) کسبسودسالانهواستفادهازعایدیسرمایه در عینحالکهسرمایهگذارانبهدریافتسودسالانهحاصلازسرمایهگذاریخودعلاقهدارند،مدیران موسسات،ارزانترینومهمترینمنبعمالیرابرایرشدوتوسعهوتامیننیازهایمالیخوددرعدمتقسیم سودجستجومیکنند،لذامیانایندوگروهتضادیوجودکهبایدقاعدتاًبهیکراهحلبهینهختمشود(بورساوراقبهادارتهران معاونتمطالعاتاقتصادیوتوسعهبازار، 1389). [1] -Fama &French ، 2001. [2]-Rimon Novo, 2007. [3]- Fuller, K., Thakor, A. (2007) [4]- Sava Savov. (2006) [5]- Miller, M.H., Rock, K.(1985) [6]- Feldstein, Martin S. and Jerry Green (1983) [7]- George, M. Frankfurter, and Bob G. Wood, Jr. (2003) |
![]() دانلود جزوه حقوق مدنی 8 - شفعه، وصیت و ارث - دکتر ناصر کاتوزیاناز جمله واحدهایی که دانشجویان رشته حقوق باید در 8 ترم بگذرانند، درس حقوق مدنی است. فروشگاه جزوه 30تی اقدام به آمادهسازی خلاصهای از کتاب حقوق مدنی 8 در قالب جزوه حقوق مدنی 8 تالیف شده توسط ناصر کاتوزیان کرده است و شما میتوانید برای دانلود این جزوه به ادامه مطلب مراجعه کنید.
نام فایل: جزوه حقوق مدنی 2 - اموال و مالکیت تالیف: دکتر ناصر کاتوزیان تعداد صفحات: 102 صفحه فرمت فایل: PDF حجم: 8 مگابایت قیمت: 1000 تومان
برخی از صفحاتی که در این جزوه میتوانید مطالعه کنید
|